امرسون و سعدی: ارتباطی به واسطۀ زبان میانجی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه بوعلی سینا،همدان، ایران

doi
10.22084/rjhll.2025.30270.2353
چکیده

این مقاله به ترجمه ­ها و تأثیرپذیری­ های امرسون از اشعار سعدی می ­پردازد. در گام اول ترجمه­ ها­ی امرسون از اشعار سعدی، که در آثار مختلف او پراکنده است، یکجا گردآوری، اصل فارسی آن­ ها پیدا و از منظر آندره لفور بررسی شده است. در گام دوم، این مقاله می­ کوشد که این مطالعه را یک گام جلوتر ببرد و تأثیر این ترجمه ­ها را از دیدگاه زیگبرت پراور بر برخی از اشعار امرسون بررسی کند. در مقایسه با حافظ، امرسون به مراتب اشعار بسیار کمتری از سعدی ترجمه کرده است. اگر از تک بیت ­ها، که در خلال آثار عمدتاً منثور او آمده، بگذریم امرسون نُه قطعه از اشعار سعدی - برگرفته از بوستان، گلستان، غزلیات و قصاید- را ترجمه­ کرده است. این ترجمه ­ها کامل نیستند، یعنی امرسون بر آن نبوده که تمام ابیات یک قصیده، غزل یا قطعه را ترجمه کند، بلکه به مصلحت ­دید خودش ابیاتی چند از آن ­ها را برگزیده و ترجمه کرده است. از دیرباز امرسون ­پژوهان بر این باور بوده ­اند که شعرسرایی امرسون بعد از آشنایی ­اش با شعر فارسی به نحو چشمگیری پیشرفت کرده است. به علاوه، این اشتغال به شعر فارسی صبغه ­ای ایرانی به آثار اصیل امرسون بخشیده است و گاه کار چندان دشوار است که به سخنی می ­توان گفت کدام شعر از فارسی ترجمه شده و کدام به انگلیسی سروده شده است. با این همه، در مجموعه اشعار امرسون سه، و به اعتباری چهار، قطعۀ کوتاه وجود دارد که وی آن­ ها را تحت تأثیر مطالعۀ آثار سعدی و ترجمه ­هایی که از برخی اشعار او انجام داده سروده است. این قطعات عبارتند از: سکوت، راز، پایان و روزها.