نقش میانجی پیوند با مدرسه در رابطه بین یادگیری اجتماعی-هیجانی و قربانی‌شدن ناشی از قلدری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز،

doi
10.48310/pma.2023.3455
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای پیوند با مدرسه در رابطه بین یادگیری اجتماعی-هیجانی و قربانی‌شدن ناشی از قلدری انجام شد. این پژوهش به لحاظ روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دختر و پسر دوره دوم متوسطه شهرستان خواف در سال تحصیلی 1401-1400 بود که از بین آن‌ها درنهایت تعداد 364 نفر (190 دختر-174 پسر) با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند. جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از مقیاس یادگیری اجتماعی-هیجانی کسل (2008)، مقیاس پیوند با مدرسه براون و ایوانز (2002) و مقیاس قربانی چندبعدی ماینارد و جوزف (2000) صورت پذیرفت. به‌منظور بررسی روابط بین سازه‌های مدل پیشنهادی، از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار AMOS نسخه 24 استفاده شد. نتایج نشان داد یادگیری اجتماعی-هیجانی بر پیوند با مدرسه و قربانی‌شدن ناشی از قلدری اثر مستقیم و معناداری داشت. ضمن اینکه پیوند با مدرسه نیز دارای اثر مستقیم و معنادار بر قربانی‌شدن بود. همچنین نتایج نشان داد که پیوند با مدرسه در رابطۀ بین یادگیری اجتماعی-هیجانی و قربانی‌شدن ناشی از قلدری نقش میانجی دارد؛ به‌نوعی‌که یادگیری اجتماعی-هیجانی از طریق ارتقاء پیوند با مدرسه، ضمن ایجاد محیط‌های مطلوب و روابط مؤثر، موجبات کاهش قربانی‌شدن دانش‌آموزان را فراهم می‌کند. براین‌اساس پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان و متولیان تعلیم‌و-ترتیب به‌منظور کاهش پدیدۀ قربانی‌شدن و پیامدهای آن، با تدوین محتوا و برنامه‌های یادگیری اجتماعی-هیجانیِ مدرسه محور، ضمن ارتقاء مهارت‌های اجتماعی مؤثر در دانش‌آموزان، پیوند با مدرسه را در دانش آموزان تقویت نمایند تا از این طریق بروز پدیده قربانی‌شدن را کاهش دهند.