فهرست پیکره - بنیاد واژه‌های دانشگاهی زبان فارسی: استخراج و اعتبارسنجی به روش ارزیابی عملکرد خارج از نمونه

نویسندگان

1 دانشیار آموزش زبان انگلیسی، گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی(ره)

2 دانشجوی دکتری آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، دانشگده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)

3 استاد زبان شناسی همگانی، گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی(ره)

doi
10.22084/rjhll.2024.29387.2325
چکیده

گسترش روز افزون تحصیلات دانشگاهی، ضرورت تدوین و استخراجِ فهرست‌های واژه‌های دانشگاهی را بیشتر نمایان کرد. مفهوم واژه­ های دانشگاهی، در زبان انگلیسی و توسط فهرست کلمات دانشگاهی (AWL) کاکسهد براساس معیارهای سه گانه بسامد، محدوده و وقوع تخصصی و سپس فهرست واژگان دانشگاهی (AVL) گاردنر و دیویس مطرح شد. این دو فهرست جایگاه واژه‌های دانشگاهی را در آموزش زبان دوم برجسته‌تر از قبل کردند. علی‌رغم اهمیتِ دانش واژگان دانشگاهی، خلاء پژوهش‌های تجربی دقیق برای استخراج و شناسایی واژگان دانشگاهی در زبان فارسی وجود دارد. رضوانی، گلتاش و زمانی، فهرستی 539 سرواژه­ای از یک پیکره 927،008 واژه‌ای پیشنهاد کرده‌اند. پیکره آن‌ها شامل هفت کتاب و 112 مقاله از 28 مجله مختلف تشکیل شده است. در پژوهشِ حاضر پس از تجزیه‌وتحلیل پیکره دانشگاه فردوسی مشتمل بر بیش از 8 میلیون واژه از 1100 مقاله پژوهشی در پنج زیررشته (دامپزشکی، کشاورزی، علوم پایه، علوم انسانی و مهندسی) براساس معیارهای سه گانه بسامد، محدوده و وقوع تخصصی کاکسهد، واژه ­هایی که در هر پنج دسته، حداقل بسامد 100 دارند، استخراج گردید و در نهایت یک فهرست 587 خانواده واژه­ ای پیشنهاد شد. یک پیکره ­ی شاهد توسط محققین از 87 مقاله در زمینه آموزش زبان و ادبیات فارسی در چارچوب این مقاله ایجاد گردید. سپس میزان پوشش فهرست پیشنهادی این پژوهش با فهرست رضوانی در پیکره شاهد محاسبه و بررسی گردید که نتایج نشان داد فهرست پیشنهادی این پژوهش میزانِ پوشش بیشتری را بر روی این پیکره شاهد دارد.