ساختهای مرکب (فعل- فعل) زبان فارسی به‌مثابه گروه‌های کلان رویداد

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه صنعتی شاهرود

2 دانشجوی دکتری گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، لرستان، ایران

doi
10.22084/rjhll.2023.27217.2253
چکیده

در زبان فارسی همانند دیگر زبان‌ها ساخت‌هایی وجود دارد که در آن‌ها دو یا چند محمول فعلی با هم تشکیل یک «رویداد واحد» می‌دهند. این ساخت‌ها محمل بسیاری از پژوهش‌های زبانی بوده‌اند و از آن‌ها عمدتاً تعبیر به افعال پیاپی، افعال قیدگون، افعال دوگانه و غیره می‌شود. در پژوهش حاضر همه ساخت‌های مذکور تحت عنوان کلی «ساخت‌های مرکب» معرفی و تلاش شده است تا ابعاد نحوی و معنایی این ساخت‌ها مورد بحث و بررسی قرار گیرند. در جهت نیل به این مقصود از برخی بنیان‌های دستور نقش و ارجاع (ون ولین، 2005) مانند «ساختار لایه‌ای بند»، «روابط الحاق- پیوند» و «سلسله مراتب روابط میان‌بندی» بهره گرفته شد. داده‌های پژوهش حاضر برگرفته از داستان‌هایی هستند که نثری نزدیک به‌گونه گفتاری دارند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساخت‌های مرکب در زبان فارسی بر اساس معناشناسی محمول اصلی در دو دسته ساخت‌های مرحله‌ای و ساخت‌های شیوه‌نما جای می‌گیرند و به جهت نحوی در قالب الحاق هسته‌ای و الحاق مرکزی ظاهر می‌شوند و دارای پیوند هم‌وابستگی هستند. به‌علاوه بر مبنای «نظریه وکر- مرکز» ثابت شد که ساخت‌های مرکب در زبان فارسی دارای وکر (ویژگی کلان رویداد) بوده و در نتیجه یک گروه کلان رویداد محسوب می‌شوند.