کارکرد «لو شرطیه» در فضاسازی‌های قرآنی بر اساس نظریۀ آمیختگی مفهومی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه بوعلی سینا

doi
10.22084/rjhll.2023.25553.2200
چکیده

تصویرسازی مفاهیم ذهنی، ملموس و محسوس ساختن مفاهیم انتزاعی، در قالب پدیده‌های عینی، در جای جای قرآن کریم به چشم می‌خورد. اغلب این تصویرسازی‌ها از طریق فضاسازی ذهنی بوده و خداوند تبارک و تعالی کلیدی‌ترین مفاهیم قرآنی را که نقش به‌سزایی در معرفی جهان‌بینی اسلامی و فهم آموزه‌های دینی دارد، از طریق این فضاسازها ترسیم نموده است. یکی از ابزارهای مهمی که برای این فضاسازی‌ها به خدمت گرفته شده، حرف «لو» است. حرف لو دارای معانی و کاربردهای گوناگونی است که برای ارائۀ معنایی خاص دو یاچند فضا را با هم گرد آورده و در نهایت تصویر و فضایی تازه خلق نموده است. از این‌رو نگارندگان در پژوهش حاضر با روشی توصیفی تحلیلی به بررسی این دسته از آیات بر اساس الگوی چهارفضایِ ذهنیِ فوکونیه و ترنر پرداخته‌اند و چگونگی تلفیق مفهومی آیات مورد بحث را بررسی کرده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که خدای تبارک و تعالی در این آیات با خلق فضاهای گوناگون و آمیختن آن‌ها با یکدیگر معانی و مفاهیم نوظهوری را مبتنی بر تجربۀ ادراکی مخاطب فرا روی او نهاده و از این طریق، مفاهیم گوناگون مورد ارادۀ خود را برای مخاطب قابل فهم ساخته است و ذهن او را به تأمل در آن‌ها فرا خوانده تا از این رهگذر به تدریج به جهان‌بینی قرآنی و آموزه‌های اخلاقی، احکام و اعتقادات دست بیابد.