سیر تحول ناامیدی و امید در جامعۀ ایران براساس فیلم‌های سینمایی؛ رویکردی زبانی و شناختی

نویسندگان

1 استاد گروه زبانشناسی، دانشگاه بوعلی سینا ، همدان

2 پژوهشگر پسادکتری زبان شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

doi
10.22084/rjhll.2023.27947.2274
چکیده

هدف این پژوهش، مطالعۀ سیر تحول «ناامیدی» و «امید» در حدود پنجاه سال گذشته، از دهۀ 50 تا 90 شمسی، در جامعۀ ایران از رهگذر فیلم‌های سینمایی است که بازتاب واقعیت اجتماعی هر جامعه‌ای هستند و بیشترین تعداد و طیف مخاطب را دارند. در واقع، به‌دنبال استعاره‌ها و ساخت‌های زبانی رمزگذار ناامیدی و امید در پیکرۀ منتخب این پژوهش، متشکل از شش فیلم پرفروش هر دهه، براساس کووچش (2020) و یافته‌های دستور ساختی هستیم. با مقایسۀ بسامد وقوع این استعاره‌ها و ساخت‌ها در طی این دورۀ پنجاه‌ساله، به میزان کاهش یا افزایش ناامیدی و امید در جامعۀ ایران و با تحلیل کیفی آن‌ها به الگوی شناختی امید ایرانیان در گذر زمان پی‌می‌بریم. نتایج پژوهش، حاکی از آن است که به‌طور کلی احساس «ناامیدی» در جامعۀ ایران با شدت بسیار قابل ملاحظه و ثابت در حدود پنجاه سال گذشته افزایش یافته‌است. همچنین، در مورد الگوی شناختی امید، می‌توان اظهار داشت که ایرانیان «ناامیدی» را «ناتوانی» و در مقابل «امید» را «پویایی» و «تکیه به خداوند» می‌پندارند.