بررسی تناوب سببی در زبان فارسی بر اساس رویکرد علّی

نویسندگان

1 استادیار زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

2 دکترای زبان‌شناسی، وزارت آموزش و پرورش، آموزش و پرورش خوزستان، آبادان

3 دانشیار زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز

doi
10.22084/rjhll.2023.27256.2255
چکیده

مطابق با رویکرد علّی، مهم‌ترین عامل در تجلی موضوع‌ها، روابط علّی میان مشارکین یک رویداد است و تناوب‌های زبانی نتیجه نماسازی بخش‌های مختلف این روابط می‌باشند. بر اساس این رویکرد، اختلاف بین دو گونه سببی و ضدسببی به ابتدای بخش نماسازی شده مربوط می‌شود: در گونه‌های سببی، جایگاه آغازین نمای فعل، توسط سبب و در گونه‌های ضدسببی، این جایگاه توسط مسبَّب اشغال می‌شود، زیرا گونه‌های ضدسببی موقعیتی را وصف می‌کنند که تأکید بر تغییر مسبَّب و کاهش کنشگری سبب است. بررسی دستی 3602 داده پیکره‌بنیاد که برگرفته از پیکره همشهری دو می‌باشند، گویای آن بود که موضوع تأکید بر تغییر مسبَّب و کاهش کنشگری سبب، همبستگی زیادی با موضوعیت مسبب دارد. همچنین تحلیل داده‌ها نشان داد که در مورد گونه‌های سببی نیز موضوعیتِ بیش‌تر سبب، زمینه را برای تأکید بر سببیت سبب، قرار گرفتن آن در آغاز نمای فعل و در نتیجه تجلی آن، در نقش فاعل فراهم می‌آورد.