یاء معرفه در موصوفِ صفتِ عالی مبحثی تازه در دستورِ تاریخیِ زبانِ فارسی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22084/rjhll.2023.27296.2258
چکیده

در متون کهن، در بسیاری موارد، «تر» در معنیِ «ترین» و صفتِ تفضیلی هم‌معنیِ صفتِ عالی است. در قدیم گاهی به موصوفِ مفردی که پس از صفتِ عالی یا پس از صفتِ تفضیلیِ هم‌معنی با صفتِ عالی می‌آمد، یائی می‌افزودند. پرویز ناتل خانلری این نوع «ی» را از انواع یاء نکره تشخیص داده است، امّا از آنجا که صفتِ عالی یکی از وابسته‌های معرفه‌سازِ اسم است، یاء پیوسته به موصوفِ صفتِ عالی نیز از مصادیقِ یاء معرفه است. در ترجمۀ عربی به فارسی، به‌ویژه در گزارش قرآن کریم، نیز این نوع «ی» در ترجمۀ کلماتِ معرفه به الف و لام به‌کار رفته است. به نظر می‌رسد این نوع «ی» در اصل یاء موصول باشد. این نوع یاء معرفه برای بعضی از کاتبان و مصحّحان و ویراستاران متون کهن ناشناخته مانده و همین امر سبب پیدایش سهوهایی در کتابت و تصحیح و ویرایش متون شده است.