بررسی کاربرد ممیز در ساخت صفت شمارشی-اسم در فارسی گفتاری: رویکردی رده‌شناختی-معنی‌شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان شناسی، دانشگاه الزهرا

2 دانشیار گروه زبان شناسی دانشگاه الزهرا

3 استاد گروه زبان شناسی دانشگاه الزهرا

doi
10.22084/rjhll.2021.24121.2134
چکیده

زبان ­ها با توجه به این که ساخت صفت شمارشی-اسم را در یک ساخت مستقیم نشان می­ دهند و یا از عنصری به نام ممیز در این ساخت استفاده می ­کند به دو دسته قابل تقسیمند. مطالعات انجام­ شده بر روی زبان­ های ممیزدار نشان می­ دهد ویژگی­ های اسم­ در این زبان­ ها دلیل نیاز آن­ها به ممیز است. اسم­ ها در زبان­ های ممیزدار صرفا برچسب‌های مفهومی هستند از این رو به ممیز نیاز دارند. به عبارت دیگر ویژگی {-شکل} بودن اسم­ ها در این زبان­ ها توجیه نیازشان به استفاده از ممیز است. علی­رغم این که اسم­ ها در زبان فارسی ویژگی {+شکل} دارند، ساخت صفت شمارشی-اسم در فارسی گفتاری یک ساخت مستقیم نیست و استفاده از ممیز اجباری به نظر می­ رسد و ارتباطی با ویژگی­ های معنایی اسم ندارد. در این پژوهش با بررسی رده­ شناختی ویژگی­ های اسم و کاربرد ممیز در زبان­ های ممیزدار، و بررسی داده­ های جمع­ آوری شده از فارسی معیار گفتاری نشان دادیم ممیزهای فارسی گفتاری، یعنی "تا" و "دانه" ممیزهای کاربردشناختی­ اند. ممیز "تا" ممیز "تبیین شمار" و ممیز "دانه" ممیز "نگرشی-تأکیدی" است. نشانه جمع در ساخت صفت شمارشی-اسم نیز کارکردی گفتمانی دارد و "نشانه معرفه­ سازی" است.