تحلیل زبان شناختی متن های علمی پهلوی

نویسندگان

1 دکترای زبان شناسی

2 دانشیار رشته‌ی فرهنگ و زبان‌های باستانی، همدان، دانشگاه بوعلی سینا همدان، دانشکده‌ی علوم انسانی

doi
10.22084/rjhll.2023.27298.2257
چکیده

متن‌های پهلوی از جمله متن‌های دوره‌ی میانة زبان های ایرانی غربی ­اند. این متن‌ها به خط پهلوی کتابی نگاشته شده­ اند و به دو دسته اصلی متن‌های دینی و غیر دینی تقسیم می­ شوند. بررسی این متن‌ها از جهت شناخت ویژگی­ های زبانی زبان فارسی میانه که پیشینه‌ی زبان فارسی دری و فارسی امروز است دارای اهمیت است. گذشته از آن، متن‌های فلسفی، حقوقی، فقهی و کلامی و مطالب باقی مانده در خصوص علوم پزشکی و جغرافیا و گیاه شناسی در لابه­ لای متن‌های فلسفی و کلامی و نیز دو متن خاص در مورد فرهنگ نگاری، ویژگی ­های زبان علم در ایران باستان را برای ما روشن می­ نماید.  در این مقاله متن­ های دینکرد هفتم، پنجم و سوم و نیز دو متن فرهنگ پهلویگ و فرهنگ  اویم ایوک و متن پازند شکند گمانیک از دید نحو ،  صرف و معنی شناسی تاریخی مورد بررسی قرار گرفته­ اند و مثال هایی از هر مورد ذکر شده است. در پایان این نتیجه­ گیری مطرح شده است که زبان علم در ایران باستان چه ویژگی­ هایی داشته است.