فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نگهدارنده‌های شیمیایی اثرات زیان‌باری بر سلامت انسان دارند، به همین دلیل امروزه سعی شده تا ترکیبات طبیعی مانند اسانس‌ها به‌عنوان جایگزین مورد توجه قرار گیرند. تنش شوری ازجمله تنش‌های مهم محیطی است که بر اجزاء اسانس و خواص آن تأثیرگذار است. هدف از این تحقیق ارزیابی اثر ضد باکتریایی اسانس ریحان به‌دست آمده تحت تأثیر تنش شوری است. در این پژوهش تنش شوری در 5 سطح شامل کنترل (dc/m 3/0)، 5/1، 3، 5 و ds/m 8 در شرایط گلخانه‌ای بر گیاه ریحان اعمال و اثر آن بر عملکرد وزن تر برگ و اسانس و نیز اجزاء اسانس بررسی گردید. همچنین خواص ضد باکتریایی اسانس به دو روش چاهک و میکرودایلوشن در برابر استافیلوکوکوس اورئوس، لیستریا منوسیتوژنز، باسیلوس سرئوس، اشریشیاکلی، پسودوموناس آئروژنزا و سالمونلا انتریکا ارزیابی شد. افزایش تنش شوری تا سطح ds/m 8 باعث کاهش عملکرد وزن تر برگ در هر بوته (تا 2/142 درصد) و افزایش مقدار اسانس ریحان (تا 1/54 درصد) گردید (p˂0.05). همچنین با افزایش تنش شوری برخی ترکیبات مانند لینالول (8/4 درصد) و جرماکرن (2/44 درصد) افزایش و اجزاء اوجنول (8/40 درصد) و آلفا-کادینول (7/34 درصد) کاهش یافتند. نمونه‌های اسانس ریحان در تمام سطوح شوری در برابر باکتری‌های هدف اثر ضد میکروبی نشان داد. این خصوصیت تحت تأثیر نوع باکتری و سطح شوری قرار داشت. باسیلوس سرئوس مقاوم‌ترین و سالمونلا انتریکا حساس‌ترین باکتری در برابر اثرات ضد میکروبی اسانس ریحان بودند. افزایش قدرت ضد باکتریایی اسانس ریحان در سطوح شوری ≥ dc/m 0/3 مشاهده گردید، که می‌تواند برای کاربرد مؤثرتر در برابر باکتری‌های بیماری‌زا لحاظ شود.