اثر ضد باکتریایی اسانس‌ نعنا و پونه بر باکتری‌های اصلی ورم پستان گاو

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس،گنبد کاووس، ایران

2 استادیار، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس،گنبد کاووس، ایران

3 دانش‌آموخته گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس،گنبد کاووس، ایران

doi
10.22034/nfvm.2023.385595.1175
چکیده

مقاومت آنتی‌بیوتیکی و عوارض جانبی از مشکلات درمان بیماری‌های باکتریایی توسط آنتی‌بیوتیک‌ها است و با توجه به داشتن اثر ضد باکتریایی، اسانس‌ گیاهان دارویی جایگزین مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها هستند. باکتری‌های اشریشیاکلی، استافیلوکوک اورئوس و استرپتوکوک آگالاکتیه هر کدام باعث بیماری‌هایی در انسان و دام می‌شوند ولی هر سه باکتری از عوامل اصلی بیماری ورم پستان گاو نیز هستند. لذا این مطالعه به‌منظور بررسی فعالیت ضد ‌باکتریایی اسانس‌های نعنا و پونه علیه این باکتری‌ها و مقایسه آنها با آنتی‌بیوتیک‌های لینکواسپکتین، جنتامایسین و آموکسی‌سیلین/کلاولونات انجام شد. شناسایی ترکیبات شیمایی اسانس‌ها به ‌روشGC/MS  انجام شد. حداقل غلظت بازدارنده رشد (MIC) و حداقل غلظت باکتری‌کشی (MBC) اسانس‌ها به روش رقیق‌سازی لوله‌ای و حساسیت باکتری به اسانس‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها با استفاده از دیسک دیفیوژن تعیین گردید و تأثیر اسانس‌ها بر منحنی رشد باکتری‌ها در ساعت‌های 0، 6، 10 و 24 مطالعه شد. مهم‌ترین ترکیبات نعنا کارون (02/63 درصد)، لیمونن (48/24 درصد) و پونه پولگون (16/48 درصد)، اکالیپتول (57/14 درصد) بودند. از نظر MIC و MBC اثر نعنا بر هر سه باکتری مشابه یا قوی‌تر از لینکواسپکتین و اثر پونه بر استرپتوکوک آگالاکتیه قوی‌تر از لینکواسپکتین بود ولی در دیسک دیفیوژن اثر ضد باکتریایی نعنا و پونه بر استافیلوکوک اورئوس نسبت به جنتامایسین تفاوت معنی‌داری نداشت اما علیه دو باکتری دیگر اثر ضد‌ باکتریایی کمتری از جنتامایسین و آموکسی‌سیلین/کلاولونات داشتند. در منحنی رشد، غلظت Sub-MIC اسانس‌ها در ساعت 24 باعث کاهش معنی‌دار تعداد اشرشیاکلی شد. به‌طور‌ کلی هر دو اسانس اثر ضد باکتریایی قابل قبولی داشتند ولی اثر ضد ‌باکتریایی اسانس نعنا قوی‌تر از پونه بود.