کانسار آهن رضوان، شمال‌ شرق رفسنجان: کانه‌ زایی آهن آتشفشانی- رسوبی در سری ریزو، بلوک پشت‌ بادام

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار زمین‌ شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 دانشیار پترولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22067/econg.2026.96025.1160
چکیده

کانسار آهن رضوان در استان کرمان و در 28 کیلومتری شمال‌شرق رفسنجان، در پهنه ایران‌مرکزی و در بلوک پشت‌بادام واقع‌شده است. کانه‌زایی آهن در افق چینه‌شناسی خاص در سری ریزو به سن نئوپروتروزوئیک به ­صورت چینه‌سان و چینه‌کران رخ‌‌داده است. پیکره‌های ماده ‌معدنی دارای رخساره لایه‌ای در بالا و رخساره رگه- رگچه‌ای زیرین هستند. کانی‌های اصلی ماده معدنی شامل کانی‌های اولیه مگنتیت، اولیژیست، پیریت و کالکوپیریت و کانی‌های ثانویه هماتیت و گوتیت بوده و کانی‌های باطله شامل کلریت، اپیدوت، کلسیت، کوارتز و ورمیکولیت هستند. ساخت و بافت‌های ماده معدنی شامل توده‌ای، نواری، برشی، رگه- رگچه‌ای، دانه پراکنده و جانشینی است. کلریتی و اپیدوتی شدن گسترده‌ترین نوع دگرسانی است. بر اساس بررسی‌های ساخت، بافت، کانی‌شناسی، دگرسانی و تقدم و تأخیر رگچه‌های معدنی، سه فاز اصلی کانه‌زایی در کانسار رضوان قابل تشخیص است. بر اساس بررسی‌های لیتوژئو‌شیمیایی، طبق نمودار بهنجار‌شده به کندریت، کانسنگ‌‎ها دارای آنومالی منفی یوروپیوم هستند که نشان‌دهنده تشکیل کانسنگ در محیط کم‌عمق و اکسیدان است. بر اساس بررسی‌های زمین‌شیمیایی بر روی رخساره‌های کانه‌دار، مقدار عناصر Zn، V، Ni، Co، Mn و  Asاز رخساره استرینگر، آهن به سمت رخساره توده‌ای و نواری افزایش و مقدار عناصر Sr و Ti از رخساره استرینگر به سمت رخساره نواری کاهش می‌یابد. نمونه‌های کانسنگ کانسار آهن رضوان از نظر زمین‌شیمیایی در محدوده کانسارهای آتشفشانی- رسوبی قرار می‌گیرند.