بررسی عددواژه‌های فارسی برپایه برخی جهانی‌های رده‌شناسی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکده زبان‌های خارجی، دانشگاه ولی-عصر(عج) رفسنجان

doi
10.22084/rjhll.2022.25057.2185
چکیده

پژوهش حاضر قصد دارد با ارائۀ چهار جهانی در ارتباط با ویژگی­ های ساختواژِی عددواژه ­ها به مقایسۀ بسامد عددواژه ­های ساده و مرکب، تعیین عدد پایه در عددواژه­ های مرکب، تعیین بسامد کمی و کیفی عملیات اصلی ریاضی و نهایتاً تعیین ترتیب قرارگیری سازه­ ها در عددواژه­ های مرکب زبان فارسی بپردازد. به منظور سهولت بررسی گسترۀ عددواژه ­ها، از روش کالود و ورکرک (2016) برای دسته­ بندی پنج­گانۀ عددواژه ­ها استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می ­دهد که رفتار عددواژه­ های فارسی با جهانی­ های اول، دوم و سوم پژوهش حاضر همخوانی نسبتاً بالایی دارد. در این زبان تنها بیست عددواژۀ ساده در سه ناحیه وجود دارد و با افزایش مقدار کمی عدد، ساختار عددواژۀ متناظر نیز تمایل به تغییر از ساده به ترکیبی دارد. فارسی تنها یک عدد را به‌عنوان عدد پایه به‌کار می­برد که این عدد مطابق با جهانی غالب، عدد 10 است. علاوه بر این، بالاترین بسامد عملیات ریاضی در عددواژه­ های فارسی جمع و سپس ضرب است اما عملیات تفریق و تقسیم در این زبان وجود ندارد. رفتار عددواژه­ های فارسی در قبال جهانی آخر پژوهش حاضر مشابه رفتار این زبان در بحث ترتیب سازه­ای در سایر سازه ­های واژگانی و نحوی است؛ در حالی‌که براساس این جهانی، زبان ­های دنیا ترجیح می­ دهند یکی از دو ترتیب هسته - وابسته یا وابسته - هسته را به‌کار برند و یا به هنگام استفاده از هر دو الگو روش تغییر ترتیب معینی داشته باشند، فارسی هر دو الگوی ترتیب سازه­ای را در مورد عددواژه­ های مرکب به‌کار می­ برد.