فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار مس باشماق (ذخیره قطعی 1/2 میلیون تن و متوسط عیار مس 61/0 درصد) در شمال‌غرب ایران و کمان ماگمایی ارومیه- دختر واقع‌شده است. کانه‌زایی در امتداد گسل‌های شمال‌غرب- جنوب‌شرق به‌ صورت رگه‌های کوارتز- کربنات- سولفید (کالکوپیریت)، افشان و برشی در سنگ میزبان گرانیت الیگوسن (سن 86/0±4/28 میلیون سال) و تا حدودی دایک‌های حدواسط (آندزیت پورفیری)، شکل‌گرفته است. در این پژوهش با استفاده از داده‌های زمین‌شیمی سنگ کل در واحدهای سنگی میزبان، به بررسی کنترل‌کننده‌های ماگمایی، تحولات زمین‌شیمیایی- فلززایی و بیان شاخص‌های اکسایشی ماگما پرداخته‌شده است. واحدهای آذرین مورد بررسی با ماهیت متاآلومین تا کمی پرآلومین (A/CNK = 0.8‒1.2) متعلق به سری کالک‌آلکالن هستند که شواهد گرانیت‌های سری مگنتیتی نوع I (با نسبت Fe3+/ΣFe بین 41/0 تا 47/0)، متناظر با پهنه‌های فرورانش حاشیه فعال قاره‌‌ای را نشان می‌دهند. الگوهای عناصر نادر خاکی سنگ میزبان، غنی‌شدگی قوی نسبتLREE/HREE  (بین 10 تا 20)، نسبت Eu/Eu* (بین 55/0 تا 71/1) همراه با نسبت بالای LaN/YbN (بین 5/7 تا 1/24) را نشان می‌دهد. طبق شواهد، واحدهای سنگی منطقه باشماق با مقادیر logfO2 بین 29/13- تا 55/16- و دمای همگنی زیرکن (TZr) بین 660 تا 760 درجه سانتی‌گراد در محدوده بافرینگ‌های FMQ و NNO متناسب با توده­های گرانیتوئیدی مولد مس و طلا قرار گرفتند. در مجموع، با در نظر‌گرفتن ماهیت غیرآداکیتی (Sr/Y<40)، نسبت SO2/H2S پایین (کمتر از 1) و عمق تفریق‌یافتگی پایین (حوضه پایداری پلاژیوکلاز- پیروکسن) ماگما، تأمین عناصر فلزی در ماگمای مولد کانسار باشماق به ‌طور عمده از پوسته قاره­ای طی فرورانش حاشیه قاره صورت‌گرفته که موجب عدم رخداد تناژهای بالایی از کانی­سازی مس در منطقه شده است.