زمین‌ شناسی، دگرسانی و نوع کانی‌ سازی پوش‌ سنگ‌ ها در شمال و شمال شرق کانسار چاه‌ موسی، بخشی از کمان ماگمایی ترود- چاه شیرین (جنوب شاهرود)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 استاد، دانشکده کانی‌شناسی و منابع معدنی، دانشگاه صنعتی کلاوستهال، کلاوستهال- زلرفلد، آلمان

3 دانشجوی دکتری، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

4 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

doi
10.22067/econg.2025.1135
چکیده

محدوده معدنی مورد بررسی بخشی از شمال پهنه ساختاری ایران مرکزی بوده و در شمال­ شرق کمان ماگمایی ترود- چاه شیرین واقع‌شده‌ است. در این منطقه واحدهای آذرین نیمه عمیق به سن اواخر ائوسن در توالی­ های رسوبی- آتشفشانی ائوسن جای گرفته‌اند. به دلیل عملکرد سیالات گرمابی، ساخت و ترکیب کانی­ شناسی اولیه در این سنگ ­ها به طور کامل از بین رفته و در زمینه آنها مقادیر زیادی کوارتزهای دانه ­ریز (دگرسانی سیلیسی) و کائولینیت به همراه اکسیدهای آهن ثانویه (گوتیت) شکل‌گرفته است. کانی ­زایی در محدوده معدنی به صورت رخدادهای برشی، کوارتز حفره‌ای و رگه ­ای همراه با کمینه چهار پهنه دگرسانی آرژیلیک- سیلیسی حادث‌شده است. بیشترین کانی ­زایی سولفیدی درون رگه ­های سیلیسی مشاهده می‌شود. در پهنه‌های کانه‌زایی، توده‌های سنگی سیلیسی حفره دار تا برشی (با ریخت‌شناسی سخت و برجسته) که به عنوان پوش سنگ شناخته می‌شوند، همراه با دگرسانی آرژیلیک پیشرفته حاوی پیروفیلیت (با ریخت‌شناسی نرم) در بخش مرکزی سامانه گرمابی و دگرسانی پروپلیتیک نیز در اطراف آنها دیده می‌شوند. پیریت، کالکوپیریت، انارژیت، مگنتیت، هماتیت اسپکیولار و گوتیت کانی­ های معدنی عمده هستند. نتایج به دست آمده از بررسی میان‌بارهای سیال دو فازی (L+V) به دام افتاده در کانی کوارتز نشان می ­دهد که دمای همگن‌شدگی در میان‌بارهای سیال بین 160 تا 80/362 درجه سانتی‌گراد و شوری نیز بین  wt.% NaCl eq.24/2 تا 08/9 تغییر می‌کند. بر اساس مقایسه ویژگی­ های ساخت، بافت، کانی‌شناسی، دگرسانی و سیالات کانه‌ساز، کانه‌زایی‌های رگه‌ای مس- طلا در منطقه مورد بررسی دارای شباهت زیادی با کانسارهای رگه­ای اپی ­ترمال سولفیداسیون بالا هستند.