ارزیابی پتانسیل اقتصادی لیستونیت زایی سرپانتینیت های افیولیت انارک با استفاده از شواهد کانی شناسی و زمین شیمیایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 استاد، دانشکده زمینشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/econg.2025.1156چکیده
مجموعه افیولیتی انارک در شمالشرقی اصفهان و مرز شمالغربی خردقاره ایران مرکزی واقعشده است. این مجموعه شامل پریدوتیتهای سرپانتینهشده گوشته، گابروهای کومولایی، گدازه های بالشی، دایک های بازیک- اولترابازیک، متابازالتهای گلاکوفاندار و لیستونیتهاست که با دگرگونه های شیستی چاه گربه، مرغاب و پتیار و واحد مرمر لاخ همراه شده اند. سرپانتینیت ها و لیستونیت های این منطقه به عنوان سنگ های میزبان کانه زایی مس، نیکل، کبالت، آنتیموان و طلا هستند. سرپانتینیت اغلب از کانی های آنتیگوریت، لیزاردیت، کریزوتیل، کلریت، تالک و اسپینل کروم دار همراه با پیریت، کالکوپیریت، نیکلین و مگنتیت تشکیل شده اندکه طی فرایندهای گرمابی به مجموعه ای از منیزیت، دولومیت، کلسیت، کوارتز، فشایت و سولفیدهای ثانویه در لیستونیت ها تبدیل شده اند. این پژوهش با تمرکز بر بررسی زمین شیمیایی سرپانتینیتها و لیستونیتهای انارک به تحلیل خاستگاه و فرایندهای دگرسانی آنها پرداخته است. نتایج به دست آمده از نمودارها نشان می دهد که سرپانتینیت ها در گروه فرورانده با سنگ مادر هارزبورژیت قرار می گیرند. لیستونیت های منطقه اغلب از انواع کربناته، سیلیسی- کربناته و کمتر بیربیریتی هستند که نشان دهنده تأثیر فرایندهای گرمابی غنی از عناصر Ni-As-Sb و متاسوماتیسم در تکامل آنهاست. این یافته ها اهمیت زمین شناسی اقتصادی این مجموعه را در کانه زایی عناصر با ارزش برجسته می کند.