ارزیابی پتانسیل اقتصادی لیستونیت زایی سرپانتینیت‌ های افیولیت انارک با استفاده از شواهد کانی شناسی و زمین شیمیایی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 استاد، دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/econg.2025.1156
چکیده

مجموعه افیولیتی انارک در شمال­‌شرقی اصفهان و مرز شمال‌غربی خردقاره ایران مرکزی واقع‌شده است. این مجموعه شامل پریدوتیت‌های سرپانتینه‌شده گوشته‌، گابروهای کومولایی، گدازه ­های بالشی، دایک ­های بازیک- اولترابازیک، متابازالت‌های گلاکوفان‌دار و لیستونیت‌هاست که با دگرگونه ­های شیستی چاه ­گربه، مرغاب و پتیار و واحد مرمر لاخ همراه شده ­اند. سرپانتینیت ­ها و لیستونیت­ های این منطقه به ­عنوان سنگ­ های میزبان کانه ­زایی مس، نیکل، کبالت، آنتیموان و طلا هستند. سرپانتینیت اغلب از کانی ­های آنتی­گوریت، لیزاردیت، کریزوتیل، کلریت، تالک و اسپینل ­کروم­ دار همراه با پیریت، کالکوپیریت، نیکلین و مگنتیت تشکیل شده ­اندکه طی فرایندهای گرمابی به مجموعه­ ای از منیزیت، دولومیت، کلسیت، کوارتز، فشایت و سولفیدهای ثانویه در لیستونیت ­ها تبدیل شده ­اند. این پژوهش با تمرکز بر بررسی زمین­ شیمیایی سرپانتینیت‌ها و لیستونیت‌های انارک به تحلیل خاستگاه و فرایندهای دگرسانی آنها پرداخته است. نتایج به دست آمده از نمودارها نشان می ­دهد که سرپانتینیت ­ها در گروه فرورانده­ با سنگ مادر هارزبورژیت قرار می­ گیرند. لیستونیت ­های منطقه اغلب از انواع کربناته، سیلیسی- کربناته و کمتر بیربیریتی هستند که نشان ­دهنده تأثیر فرایندهای گرمابی غنی از عناصر Ni-As-Sb و متاسوماتیسم در تکامل آنهاست. این یافته ­ها اهمیت زمین ­شناسی اقتصادی این مجموعه را در کانه­ زایی عناصر با ارزش برجسته می ­کند.