پتروژنز و پتانسیل کانه‌ زایی در سنگ‌ های نفوذی آلموقولاق با استفاده از شیمی زیرکن؛ بخش مرکزی زون سنندج- سیرجان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 استاد، گروه معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22067/econg.2025.1142
چکیده

در این پژوهش، هدف بررسی پتانسیل کانه‌زایی در سنگ‌های نفودی آلموقولاق (شمال‌غرب همدان) در مرکز زون سنندج- سیرجان با استفاده از  ترکیب شیمیایی زیرکن است. سنگ‌های نفوذی آلموقولاق شامل طیف وسیعی از 1- دیوریت و گابرو، 2- سینیت و کوارتز مونزونیت و 3- گرانیت است که این سنگ‌ها حاوی کانی‌های اصلی پلاژیوکلاز، آمفیبول، ارتوز، کوارتز و کمی بیوتیت و پیروکسن است. در دیوریت کانه‌زایی آهن صورت‌گرفته است و به صورت رگه معدنی و گاهی اسکارن دیده می‌شود. زیرکن به عنوان کانی فرعی است و از کاربردهای مهم آن می‌توان تعیین پتروژنز و پتانسیل کانه‌زایی را نام برد که در این پژوهش برای بررسی ترکیب شیمی زیرکن از روش‌ LA-ICP-MS استفاده شده است. زیرکن‌های مورد بررسی با نسبت Th/U بیش از 5/0 از نوع ماگمایی و آذرین هستند و اغلب در محدوده آلکالن تا ساب‌آلکالن قرار دارند. ماگمای تشکیل‌دهنده این سنگ‌ها از گوشته منشأ گرفته و در حین صعود تفریق حاصل‌کرده و با سنگ‌های پوسته قاره‌ای آلوده‌ شده است. نسبت‌هایEu/Eu* ،Ce/Ce*  و Ce4+/Ce3+ در زیرکن‌های مورد بررسی کمی پایین است. لذا می‌توان گفت ماگمای سازنده توده نفوذی آلموقولاق در شرایط اکسایش ولی تقریباً کم قرار گرفته‌اند و بیانگر آن است که فوگاسیته اکسیژن در شرایطی نیست که پتانسیل کانه‌زایی مس پورفیری و یا اسکارن مس- آهن داشته باشد؛ اما در محدوده اسکارن آهن‌دار واقع شده‌اند و کانه‌زایی آهن در آلموقولاق را تأیید می­کند. بنابراین می­توان گفت با استفاده از شیمی زیرکن­ها می­توان به پتانسیل کانه­زایی در منطقه پی برد.