کاربرد شیمی مگنتیت- تیتانومگنتیت در درک فرایندهای کانه ساز: بررسی موردی سامانه کانی سازی مس مأمونیه، کمربند ماگمایی ارومیه- دختر
نویسندگان
1 استاد، دانشکده زمینشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، گروه علوم زمین، دانشگاه نیوبرانزویک، فردریکتون، کانادا
3 دکتری ، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
4 استاد، دپارتمان تحقیقات لیتوسفر، دانشکده علوم زمین، جغرافیا و نجوم، دانشگاه وین، وین، اتریش
5 دکتری، دپارتمان تحقیقات لیتوسفر، دانشکده علوم زمین، جغرافیا و نجوم، دانشگاه وین، وین، اتریش
doi
10.22067/econg.2025.1125چکیده
کانیسازی مس اپیترمال در منطقه مأمونیه به صورت رگه/ رگچههای سیلیسی- سولفیدی- اکسیدی رخداده است که توسط توده های نفوذی مونزونیتی، گابرویی و سنگ های آتشفشانی با ترکیب آندزیتی میزبانی میشود. مگنتیت و تیتانومگنتیت از مهمترین کانههای اکسیدی هیپوژن در این منطقه هستند که در تودههای نفوذی به صورت تیتانومگنتیت و در رگههای سیلیسی اغلب به صورت مگنتیت حضور دارند. ترکیب شیمیایی آنها در سامانهFeO-Fe2O3-TiO2 نشاندهنده تمایل به سمت وستیت (FeO) است. محتوای افزایشی Al2O3 و TiO2 در مگنتیتهای رگههای سیلیسی نسبت به توده مونزونیتی از ویژگیهای مگنتیتهای گرمابی است. کاهش محتوای Cr2O3 و V2O3 در مگنتیتهای تعادل مجدد یافته رگههای سیلیسی بیانگر تشکیل آنها در فوگاسیته اکسیژن بالاتری نسبت به تیتانومگنتیتهای ماگمایی مونزونیتی است. نمودار Al+Mn در برابر Ti+V نشان میدهد که تیتانومگنتیتهای توده نفوذی در دمای بالای 500 درجه و مگنتیتهای رگههای سیلیسی در دمای 200 تا300 درجه سانتیگراد تشکیل شدهاند. کاهش دمای سامانه تحتتأثیر اختلاط سیالات سرد حین نفوذ سیالات گرمابی به نهشتهشدن مگنتیت همراه رگه های سیلیسی در دمایی پایینتر منجرشده است. نمودار Ti در برابر Mg+Al+Si نشاندهنده تبلور تیتانومگنتیتهای ماگمایی در شرایط عدم واکنش گسترده سیال گرمابی و سنگ دیواره است. افزایش فوگاسیته اکسیژن از ماگمای والد به سمت رگههای کانیسازی مشاهده میشود و مگنتیتهای توده نفوذی در دمای بالا و ƒO2 پایینتری تشکیل شده اند.