کانی شناسی، ریزریخت شناسی و الگوی پراکنش عناصر اصلی و کمیاب در گرهک های منگنزدار رخداد منگنز نصیرآباد، نیریز، استان فارس

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22067/econg.2025.1133
چکیده

در این بررسی از نتایج تجزیه لیزراسپکتروسکوپی رامان، تصویرهای میکروسکوپ الکترونی BSE، ریزکاو الکترونی و نقشه ­های عنصری WDS به منظور تعیین ویژگی­های ریزریخت ­شناسی، کانی ­شناسی و الگوی پراکنش عناصر Mn ، Fe ، Mg ، Al ، Cu ، Ni ، Co،Sr ، Ti ، P ، Si ، V و Pb در گرهک ­های منگنز رخداد منگنز نصیرآباد که در بخش جنوب‌­شرقی زون رانده زاگرس و در مجاورت افیولیت نیریز واقع‌شده، استفاده شده است. نتایج نشان می ­دهد از دیدگاه ریز­ریخت­ شناسی، گرهک ­های مورد بررسی دارای ساختار چندهسته ­ای شامل تجمع میکروفسیل ­های سیلیسی و بافت کلوفورم کروی هستند. همچنین کانه ­های منگنزدار در بخش ­های هسته ­ای اغلب دانه ­ریز بوده و شامل تودوروکیت، پیروکروئیت، پیرولوزیت و رامسدلیت هستند. در مقابل، در بخش­ های حاشیه­ ای ضمن دانه درشت ­تر شدن اکسیدهای منگنز، ترکیب کانی ­شناسی غالب شامل پیرولوزیت و رامسدلیت است. بررسی الگوی پراکنش عناصر بیانگر تهی ­شدگی عناصر آهن و سرب به همراه مس، نیکل و کبالت است که مشخص ­کننده نقش ­آفرینی سیال گرمابی دور از منشأ در شکل­ گیری ساختارهای ندولار است. همچنین شواهدی نظیر جانشینی دیاژنتیک پوسته ­های میکروفسیل سیلیسی با کانه ­های اکسیدی منگنزدار به­ ویژه تودوروکیت نشان‌دهنده نقش سیالات دیاژنتیک در تکامل ساختارهای ندولار است. نبود رخداد کانه رودوکروزیت به­ همراه عدم مشاهده الگوی غنی­ شدگی در عناصر زیست ­ضروری نظیر آهن، آرسنیک، باریم، استرانسیم، سریم و کبالت بیانگر عدم یا نقش ناچیز فرایندهای زیست­ زاد-  میکروبی در شکل ­گیری گرهک ­های مورد بررسی است.