متالوژنی کانسارهای مس مانتو در شمال غرب و غرب بردسکن، خراسان رضوی با نگاهی ویژه به مجموعه کانسارهای مس نسیم، مس سرخ و مس زرمهر
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، شرکت پارسی کان کاو، تهران، ایران
2 استاد، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران؛ گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 استاد، گروه زمینشناسی و گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران؛ دانشکده علوم زمین، دانشگاه کلرادو، بولدر، آمریکا
4 استاد، گروه زمینشناسی و گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/econg.2025.1137چکیده
مجموعه معادن مس نوع مانتو کمربند متالوژنی بردسکن- درونه در شمال غرب و غرب شهرستان بردسکن، استان خراسان رضوی واقعشده است. محلول گرمابی شیمی خاص دارد، غنی از مس است و در مقایسه با کانسارهای مس پورفیری، IOCG و سرب و روی ماسیوسولفید، فقیر از طلا، نقره، سرب و روی، آهن و سیلیس است. درک اشتباه از شیمی محلول و همیافت موجب به چالشکشیدن منشأ عناصر می شود. غالب واحدهای این کمربند سنگ های آتشفشانی ترشیاری با طیف ترکیبی بازالت، آندزیت بازالت، تراکی آندزیت و آندزیت هستند که با واحدهای رسوبی و رسوبی تبخیری همچون کنگلومرا، سنگ آهک، سیلتستون و مارن های گچی همراه شدهاند. در منطقه مورد بررسی، بیش از ده معدن فعال وجود دارد. میزبان اصلی کانه زایی در کانسارهای نوع مانتوی این منطقه کنگلومراست. کنگلومرا بانک اطلاعاتی و گنجینه ای است که قطعههای تشکیل دهنده آن، هم حاوی اطلاعاتی از واحدهای سنگی، دگرسانی و کانه زایی قبل از تشکیل است و هم به واسطه تخلخل، محیطی مناسب برای تشکیل کانسار فراهمکرده است. کنگلومرا از نظر اندازه قطعهها، جنس قطعهها و سیمان متفاوت است. مهمترین کانی سولفیدی کالکوسیت است. دگرسانی های متنوعی در منطقه و در طول زمانهای مختلف شکلگرفته است. این دگرسانی ها در دو گروه و دستکم سه مرحله زمانی قابل بررسی هستند: گروه اول، دگرسانی هایی که قبل از تشکیل کنگلومرا ایجادشده است. گروه دوم شامل دگرسانی هایی می شود که بعد از تشکیل کنگلومرا و به ویژه دگرسانی هایی که هم زمان و مرتبط با کانه زایی ایجاد شدهاند.
