زمین شیمی و کانی شناسی زینسین دولومیت در کانسار تنگ دزدان (فریدون شهر- غرب استان اصفهان)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زمینشناسی، واحد خرمآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرمآباد، ایران
doi
10.22067/econg.2025.1132چکیده
کانسار روی و سرب تنگدزدان در 25 کیلومتری شهرستان فریدونشهر و در بخش میانی پهنه سنندج- سیرجان قرار دارد. واحدهای سنگی از قدیم به جدید شامل ولکانیکهای سبزرنگ، ماسهسنگ آهکی، آهک بلورین، آهک تا آهک دولومیتی و آهک خاکستری متعلق به ژوراسیک- کرتاسه و آبرفتهای عهد حاضر هستند. واحد آهک تا آهک دولومیتی با تماس عادی بر روی ولکانیکهای سبزرنگ قرار داشته و میزبان کانیسازی روی است. در این ناحیه زینسیندولومیت توسط مقادیر متفاوتی از روی و نیز مقادیر کمتری سرب و کادمیوم در شبکه آن قابل تشخیص است. در ناحیه مورد بررسی مجموعهای از کانههای روی و به مقدار کمتر سرب تشکیلشده است که مهمترین آنها در بخش برونزاد شامل اسمیتزونیت، همیمورفیت و سروزیت و در بخش درونزاد اسفالریت و پیریت هستند. انجام تجزیه پراش پرتو ایکس با روش مرسوم نشاندهنده حضور دولومیت، اسمیتزونیت و اسفالریت است. با تغییر شرایط تجزیه و با افزایش میزان روی در زینسیندولومیتها، مؤلفههای شبکهای نیز افزایش مییابند که نشاندهنده رابطه مستقیم بین میزان روی در شبکه دولومیت با مؤلفههای شبکهای است. بررسی نمونه زینسیندولومیت به روش دماسنجی تفاضلی نشاندهنده کاهش نقطه گرماگیر و تأثیر جانشینی روی در ساختار دولومیت است. تجزیه نقطهای نمونههای زینسیندولومیت نشاندهنده جانشینی منیزیم با روی است. بر این اساس، جانشینی دولومیت توسط زینسیندولومیت برونزاد بخشی از فرایند کانیسازی بوده و با پیشرفت فرایند تشکیل زینسیندولومیت و دولومیتزدایی در نهایت به تشکیل کانیهای غیرسولفیدی روی مانند اسمیتزونیت منجر میشود.
