فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری و پوشش اراضی متأثر از گسترش سریع شهرنشینی و رشد جمعیت در دهه‌های اخیر چالش‌های مانند انتشار کربن در مناطق پرجمعیت شهری به وجود آورده است. زیرساختهای سبز مانند کشاورزی شهری، نقش قابل‌توجهی جهت مقابله با چالش‌های مذکور و ارتقای تاب‌آوری اکولوژیکی شهری دارند. در این تحقیق نقشه‌های کاربری و پوشش اراضی محدوده کلان‌شهر تبریز به مساحت 63/660 کیلومترمربع برای سال‌های 1395 و 1402 با استفاده از تصاویر ماهواره سنتینل-2 در بستر سامانه تحت وب گوگل ارث انجین تهیه گردید. با استفاده از مدل InVEST ارزیابی و مدل‌سازی ذخیره کربن در محدوده موردمطالعه برای سال‌های مذکور انجام گردید. آشکارسازی هم‌زمان نقش کاربری‌های مختلف با تأکید بر کشاورزی شهری با استفاده از داده‌های دورسنجی و فناوری‌های نوین از نوآوری‌های تحقیق مذکور می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که منطقه توسعه‌یافته تبریز با افزایش مساحت ساخت‌وسازهای انسانی، اراضی بایر و فضاهای سبز و کاهش کشاورزی شهری، مراتع و پهنه‌های آبی در دوره 1402-1395 مواجه است. مدل InVEST مقدار محتوای کل کربن ذخیره‌شده در سراسر محدوده موردمطالعه را در سال 1395 و 1402 به ترتیب 43/2 و 27/2 میلیون تن پیش‌بینی می‌کند که نشان‌دهنده کاهش ذخیره کربن به دلیل تغییر کاربری می‌باشد. کاربری کشاورزی شهری در هر دو سال بیشترین میزان ذخیره کربن را به خود اختصاص داده و کاهش مساحت این کاربری عامل اصلی انتشار کربن شناسایی می‌شود. این پژوهش، اهمیت کشاورزی شهری را در افزایش تاب‌آوری اکولوژیکی و دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری با استفاده از داده‌های دورسنجی و فناوری‌های نوین آشکار می‌کند.