فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجموعه افیولیت مزوزوئیک نایین در شمال شهر نایین و در حاشیه غربی خرد قاره شرق- ایران مرکزی واقع‌شده است. درون پریدوتیت‌های گوشته این افیولیت، دایک­ های هورنبلندیتی سبزرنگ و دانه­ درشت به ضخامت چند­میلی‌متر تا حدود 50 سانتی ­متر دیده می‌شود که توسط رگه ­های سفید کربنات به ضخامت چند میلی­ متر تا چند سانتی‌متر قطع‌شده است،. دایک ­های هورنبلندیتی از اسپینل‌کروم‌دار، هورنبلند، کلریت، ایلمنیت، ترمولیت، کلسیت و دولومیت و رگه ­های کربنات از کلسیت، دولومیت و اسپادائیت (MgSiO2(OH)2·H2O) تشکیل شده ­اند. اسپادائیت ­ها از نوع گرمابی بوده و در یک محیط بازیک به عنوان آخرین فاز کانیایی تشکیل شده ­اند. نتایج تجزیه­ شیمی کانی ­های موجود در هورنبلندیت ­ها نشان می ­دهد که هورنبلندها از نوع هورنبلندهای منیزیم ­دار (93/0= Mg#)، کلریت‌ها از نوع پنینیت و کلینوکلر (94/0= Mg#) بوده و مقدار متوسط Mg# و Cr# در ­اسپینل‌های­کروم‌دار به ترتیب 45/0 و 66/0 است. حضور کانی­ های آب­دار فراوان (هورنبلند و کلریت) و رگه ­های کربنات، همچنین شیمی هورنبلند­ها و اسپینل‌های­ کروم‌دار، نشان‌دهنده منشأ غیر­ماگمایی دایک‌ها و رگه‌ها و تشکیل آنها در اثر تأثیر سیالات برگرفته از آب دریا بر پریدوتیت‌های بخش بالایی گوشته است. ویژگی­های شیمیایی و کانی­ شناسی این هورنبلندیت ­ها نشان‌دهنده تحرک عناصر Mg، Ca، Si، Al، Na، Cr، Fe و Ti توسط سیالات برگرفته از آب دریا در محیط پریدوتیت‌های گوشته بالایی است. این پژوهش نشان می ­دهد که سیالات برگرفته از آب دریا بعد از واکنش و عبور از تمام واحدهای سنگی پوسته اقیانوسی با پریدوتیت‌های بخش بالایی گوشته نیز وارد واکنش شده و علاوه ­بر ایجاد دایک ­های هورنبلندیتی، رگه ­های کربنات حاوی کلسیت، دولومیت و اسپادائیت را نیز به وجود آورده است.