زمین شیمی سنگ کل و شیمی بلور آپاتیت در دنباله های نفوذی ناحیه قینرجه- انگوران (غرب زنجان): رویکردی برای شناسایی گرانیتوئیدهای مولد اسکارن و تحولات ماگمایی- فلززایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22067/econg.2024.1107چکیده
ناحیه قینرجه- انگوران در محل تلاقی پهنههای ساختاری ارومیه- دختر و سنندج- سیرجان، در شمال غرب ایران جای دارد. در این ناحیه دنباله های نفوذی با سن تریاس میانی- ژوراسیک بالایی شامل توده کوارتزدیوریت قراولخانه، واحد گرانیت پورفیری کوه بلقیس و توده گرانودیوریتی قینرجه رخنمون دارند. این پژوهش به واکاوی دادههای زمینشیمی سنگ کل و شیمیبلور آپاتیت در دنباله های نفوذی یادشده برای دستیابی به تحولات زمینشیمیایی- فلززایی ماگما و مقایسه شاخص های باروری توسط درون یابی عناصر کمیاب می پردازد. توده های مورد بررسی با دمای همگنی زیرکن (TZr) کمتر از 900 درجه سانتیگراد و ماهیت متاآلومین تا کمی پرآلومین (A/CNK = 0.5-1.2) متعلق به سری کالکآلکالن هستند که شواهد گرانیتوئیدهای نوع I (Na2O/K2O = 0.8-2.0) محیط های فرورانش (غنی شدگی LILE نسبت به HFSE همراه بی هنجاریهای P، Nb و Ti) را نشان می دهند. تمرکز ΣREE نسبت LREE/HREE و محتوای LILE (شامل مجموع عناصر Rb، Ba، Th، U، K و Pb) در گرانودیوریت های قینرجه به طور متوسط دو برابر توده های دیگر تعیینشده است که جایگیری در عمق 20 تا 30 کیلومتری پوسته (Sr/Y = 10-20) نسبت Rb/Sr سنگ کل کمتر از 4/0 و محتوایFeO حدود wt.% 4، ویژگی اسکارن های آهن دار را نشان می دهد. طبق شواهد ریزکاوالکترونی، آپاتیت های کوارتزدیوریت قراول خانه با تمرکز بالای فلوئور (F = 2.2-2.7 wt.%) به طور مستقیم از ماگمای نخستین و آپاتیت های گرانیت پورفیری کوه بلقیس با تغییرات بالای کلر (Cl = 0.52-0.65 wt.%) در نتیجه تبادلات وسیع سیال- سنگ میان توده گرانیت پورفیری و سیال گرمابی شکل گرفته اند. در مجموع، توده گرانودیوریتی قینرجه و پس از آن کوارتزدیوریت قراول خانه بیشترین شباهت را با الگوی پتروژنز- فلززایی توده های مولد ذخایر اسکارن آهن نشان می دهند.