پتروژنز توده نفوذی شمال شرق جوینان، شمال اصفهان، پهنه ماگمایی ارومیه دختر
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22067/econg.2024.1120چکیده
سنگ های آذرین نفوذی میوسن میانی شمالشرق جوینان واقع در بخش میانی پهنه ماگمایی ارومیه دختر به درون واحدهای آتشفشانی- رسوبی ائوسن نفوذ کرده اند. این سنگ ها با طیف ترکیبی دیوریت، کوارتزدیوریت تا مونزودیوریت از کانی های پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت، پیروکسن، ارتوکلاز، کوارتز و کانی های کدر تشکیل شدهاند و بافت های گرانولار تا پورفیروئیدی را به نمایش می گذارند. شواهد صحرایی و داده های سنگ نگاری نظیر عدم رخداد دگرگونی در سنگ های مجاور و وجود بافت گرافیکی بیانگر آن است که سنگ های گرانیتوئیدی مورد بررسی در عمق نسبتاً کم متبلور شده اند. ماگمای مادر این سنگ ها دارای ویژگی های گرانیتوئیدهای نوع Iو سرشت کالک آلکالن و متالومین است. غنی شدگی از عناصر لیتوفیل بزرگ یون LIL همراه با ناهنجاری منفی عناصر Nb ، Ta و Tiدر نمودارهای بهنجارشده نسبت به گوشته اولیه، شکل گیری ماگما در موقعیت زمینساختی فرورانشی از نوع کمان حاشیه قاره را نشان می دهد. شیب الگوی بهنجارشده سنگ های مورد بررسی نسبت به کندریت (64/5-68/3= Lan/Ybn)، بیانگر درجه پایین تا متوسط ذوببخشی و نبود گارنت به عنوان فاز ماندگار در خاستگاه است. بر پایه شواهد بیانشده، ماگمای مادر این سنگ ها از ذوببخشی پوسته قاره ای در نتیجه نفوذ ماگمای حاصل از ذوب گوشته لیتوسفری آلایشیافته در پهنه برخوردی ورقه ایران مرکزی و برهم کنش دو ماگما حاصلشده است. ماگمای یادشده حین صعود، دچار تغییر و تحولات متعدد شده و توده نفوذی شمال جوینان را به وجود آورده است.