پتروژنز توده نفوذی شمال‌ شرق جوینان، شمال اصفهان، پهنه ماگمایی ارومیه دختر

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استادیار، گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22067/econg.2024.1120
چکیده

سنگ­ های آذرین نفوذی میوسن میانی شمال‌شرق جوینان واقع در بخش میانی پهنه ماگمایی ارومیه دختر به درون واحد­های آتشفشانی- رسوبی ائوسن نفوذ کرده ­اند. این سنگ ­ها با طیف ترکیبی دیوریت، کوارتزدیوریت تا مونزودیوریت از کانی ­های پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت، پیروکسن، ارتوکلاز، کوارتز و کانی­ های کدر تشکیل‌ شده‌اند و بافت ­های گرانولار تا پورفیروئیدی را به نمایش می­ گذارند. شواهد صحرایی و داده ­های سنگ نگاری نظیر عدم رخداد دگرگونی در سنگ ­های مجاور و وجود بافت­ گرافیکی بیانگر آن است که سنگ ­های گرانیتوئیدی مورد بررسی در عمق نسبتاً کم متبلور شده ­اند. ماگمای مادر این سنگ ­ها دارای ویژگی ­های گرانیتوئیدهای نوع  Iو سرشت کالک­ آلکالن و متالومین است. غنی ­شدگی از عناصر لیتوفیل بزرگ یون LIL همراه با ناهنجاری منفی عناصر Nb ‌، Ta و  Tiدر نمودارهای بهنجارشده نسبت به گوشته اولیه، شکل­ گیری ماگما در موقعیت زمین‌ساختی فرورانشی از نوع کمان حاشیه قاره را نشان می­ دهد. شیب الگوی بهنجار‌شده سنگ­ های مورد بررسی نسبت به کندریت (64/5-68/3= Lan/Ybn)، بیانگر درجه پایین تا متوسط ذوب‌بخشی و نبود گارنت به عنوان فاز ماندگار در خاستگاه است. بر پایه شواهد بیان‌شده، ماگمای مادر این سنگ ­ها از ذوب‌بخشی پوسته قاره ­ای در نتیجه نفوذ ماگمای حاصل از ذوب گوشته لیتوسفری آلایش‌یافته در پهنه برخوردی ورقه ایران مرکزی و برهم ­کنش دو ماگما حاصل‌شده است. ماگمای یادشده حین صعود، دچار تغییر و تحولات متعدد شده و توده نفوذی شمال جوینان را به وجود آورده است.