فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله به بررسی و طبقه­بندی وابسته­هایی می­پردازیم که یک مشارک را در جمله توصیف می­کنند. منظور از مشارک اغلب فاعل یا مفعول و گاهی نیز یک متمم حرف اضافه­ای است. در مورد برخی از این ساخت­ها مطالعات چندانی در زبان فارسی صورت نگرفته است. این وابسته­ها گاهی متمم و گاهی افزوده هستند. متمم­ها را در سه گروه متمم فاعلی (علی خسته به نظر می­رسید)، متمم مفعولی (بچه­ها علی را مبصر کردند) و متمم متمم حرف اضافه­ای (مریم از احمد یک شوهر خوب ساخت) قرار داده­ایم. افزوده­ها را هم به دو گروه افزوه قیدی (دروازه­بان توپ را ماهرانه پرتاب کرد) و افزوده اسنادی تقسیم کرده­ایم. افزوده­های اسنادی را در سه طبقه مسند تشریحی (علی غذا را سرد خورد)، مسند نتیجه­ای (علی غذا را شور پخت) و مسند شرایطی (من گرسنه کار نمی­کنم) قرار داده­ایم. در مورد متمم فاعلی و مفعولی، هر چند با نامی دیگر، قبلاً در دستور زبان فارسی مباحثی صورت گرفته است، اما معرفی سه نوع افزوده­ اسنادی و بررسی ساخت­های مشابه و تمیز آنها از یکدیگر هدف اصلی این مقاله است. مسند تشریحی، نتیجه­ای و شرایطی نمونه­ای از ساخت­های دوگزاره­ای در زبان هستند، به این معنی که در یک جمله ساده همزمان از لحاظ معنایی دو گزاره وجود دارد. افعال متفاوتی در ساخت نتیجه­ای، تشریحی و شرایطی به­کار می­روند که می­توان آنها را در طبقات معنایی مشخصی قرار داد. همچنین مسند تشریحی، نتیجه­ای و شرایطی نقشی متفاوت از قید دارند که به آنها اشاره شده است.