کانه‌ زایی فلزهای پایه اپی‌ ترمال نوع سولفیداسیون حدواسط در کانسار کورچشمه (جنوب‌ غرب تاکستان): شواهد زمین‌ شناسی، کانه‌ زایی و زمین‌ شیمی

نویسندگان

1 کارشناسی ‌ارشد، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22067/econg.2024.1087
چکیده

کانسار سرب- روی- مس کورچشمه در فاصله 40 کیلومتری جنوب‌غرب تاکستان (استان قزوین) و غرب کمربند آتشفشانی مردآباد- بوئین‌زهرا واقع‌شده است. کانه‌زایی به‌ صورت رگه‌های سیلیسی سرب- روی- مس‌دار با میزبان توالی توف و گدازه‌ ائوسن زیرین- میانی رخ‌داده و دارای ارتباط فضایی با توده پیروکسن کوارتز مونزودیوریتی ائوسن میانی است. رگه‌ اصلی کانه‌دار از 70 تا 200 متر درازا و 5/0 تا 2 متر ضخامت دارد. پیریت، کالکوپیریت، گالن، اسفالریت و تنانتیت- تتراهدریت همراه با اندکی پیرولوسیت و پسیلوملان مواد معدنی و کوارتز، کلسیت، سیدریت، باریت و سریسیت- ایلیت مواد باطله هستند. گوتیت، سروزیت، اسمیت‌زونیت، مالاکیت و کوولیت در اثر فرایندهای برون‌زاد تشکیل شده‌اند. انواع بافت کانسنگ شامل دانه‌پراکنده، رگه- رگچه‌ای، بِرشی، شانه‌ای، پوسته‌ای، کاکلی، گل‌کلمی، پرمانند، بازماندی، پُرکننده فضای خالی و جانشینی است. شش مرحله کانه‌زایی در کورچشمه قابل تفکیک است که کانه‌زایی فلزهای پایه به ‌صورت رگه‌ها و برش‌های کوارتز- پیریت- کالکوپیریت- گالن- اسفالریت ± تنانتیت- تتراهدریت در مرحله دوم رخ‌داده است. دگرسانی گرمابی شامل دگرسانی‌های سیلیسی، آرژیلیک حدواسط، کربناتی و پروپیلیتیک است. الگوی عناصر کمیاب و کمیاب خاکی بهنجارشده به کندریت برای نمونه‌های کانه‌دار، توده پیروکسن کوارتز مونزودیوریتی و توف بلورین اسیدی میزبان، مشابه است. این امر بیانگر نقش دگرسانی و شسته‌شدن عناصر از سنگ‌های میزبان آتشفشانی در تشکیل کانه‌زایی است. ویژگی‌های کانه‌زایی در کانسار سرب- روی- مس کورچشمه با کانسارهای اپی‌ترمال نوع سولفیداسیون حدواسط قابل مقایسه است.