بررسی کانه نگاری، توالی هم یافتی و ایزوتوپ های گوگرد در کانسارهای آهن باباعلی و گلالی در زون سنندج- سیرجان، شمال غرب ایران
نویسندگان
1 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 دکتری، زمین شناسی گسترشی، شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب، اهواز، ایران
5 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران؛ گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
6 کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22067/econg.2024.85829.1098چکیده
بخش شمالی پهنه سنندج- سیرجان میزبان کانسارهای آهن مهمی است که طی ماگماتیسم مزوزوئیک شکل گرفته اند.کانسارهای آهن باباعلی و گلالی در مرز استان های همدان، کردستان و کرمانشاه تشکیل شدهاند. ماده معدنی در این کانسارها شامل مگنتیت به همراه پیریت، پیروتیت، کالکوپیریت و هماتیت است. بررسیهای سنگنگاری نشان می دهند که دستکم دو نسل مگنتیت و یک نسل پیریت در کانسار باباعلی و یک نسل مگنتیت و پیریت در کانسار گلالی تشکیلشده است. فرایندهای سوپرژن سبب جانشینی مگنتیت با هماتیت، گوتیت و لیمونیت در بخش های سطحی کانسارها شده اند. مقادیر δ34S پیریت در کانسارهای باباعلی و گلالی به ترتیب از 8/6+ تا 3/13+ و 1/6+ تا 3/7+ در هزار تغییر میکند و مقادیر δ34SH2S سیال کانه ساز بین 8/7+ تا 3/14+ و 1/7+ تا 3/8+ در هزار محاسبه شده است.شواهد صحرایی و کانهنگاری نشان میدهند که کانسارهای مورد بررسی از نوع اسکارن هستند. مقادیر δ34S کانسارهای باباعلی و گلالی بیشتر از مقادیر مربوط به منشأ ماگمایی برای کانسارهای اسکارنی است. بنابراین، این مقادیر غنیشده مشارکت گوگرد هم از ماگما و هم سنگهای میزبان/ دربرگیرنده را نشان می دهند. تودههای آذرین منطقه مورد بررسی اغلب متشکل از سنگهای نفوذی مافیک تا فلسیک هستند که در نتیجه ماگماتیسم حاصل از فرورانش اقیانوس نئوتتیس به زیر خرده قاره ایران مرکزی (CIM) در زمان ژوراسیک پسین- کرتاسه پیشین تشکیل شدهاند. در اثر جایگیری ماگماهای دیوریتی در سنگهای کربناته منطقه، کانیزایی آهن (مگنتیت) از نوع اسکارن همراه با دگرگونی سنگهای میزبان صورتگرفته است.