ماگماتیسم آداکیتی بعد از میوسن گنبد نیمه‌آتشفشانی قرائی، منطقه ماه‌ نشان (غرب زنجان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 کارشناسی ارشد زمین شناسی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22067/econg.2024.84571.1086
چکیده

گنبد نیمه ­آتشفشانی قرائی واقع در غرب زنجان، بخشی از کمان ماگمایی ارومیه- دختر در پهنه ایران مرکزی است. گنبد قرائی درزه­ های ستونی از خود نشان می­ دهد و به داخل توالی سازند قرمز بالایی به سن میوسن و توده گرانیتوئیدی کهریزبیک به سن پروتروزوئیک بالایی نفوذ کرده است. بر اساس بررسی‌های سنگ‌نگاری، سنگ‌های این گنبد دارای ترکیب داسیت- ریوداسیت با بافت پورفیری و گلومروپورفیری بوده و شامل درشت‌بلورهای پلاژیوکلاز، بیوتیت، کوارتز و گاه هورنبلند و سانیدین در زمینه دانه‌ریز است. در نمودارهای سنگ‌شناسی، سنگ‌های گنبد قرائی داری ترکیب داسیت، ریوداسیت و تراکی‌داسیت بوده و ماهیت کالک‌آلکالن پتاسیم بالا تا شوشونیتی دارند. در الگوی تغییرات عناصر کمیاب بهنجارشده نسبت به گوشته اولیه، نمونه‌های گنبد قرائی غنی‌شدگی در LILE (Rb، Ba، Th، U، K و Cs)، همراه با بی‌هنجاری منفی HFSE (Nb، P و Ti) و بی‌هنجاری مثبت شاخص در Pb را نشان می‌دهند. در الگوی عناصر کمیاب خاکی بهنجارشده به کندریت نیز یک الگوی غنی از LREE نسبت به HREE با نسبت بالای LREE/HREE مشاهده می‌شود. سنگ‌های گنبد قرائی، ویژگی‌های زمین‌شیمیایی مشابه آداکیت‌ها داشته و در زمره آداکیت‌های غنی از سیلیس طبقه‌بندی می‌شوند. سنگ‌های گنبد نیمه­ آتشفشانی قرائی از ماگمای با درجه ذوب ‌بخشی بیش از 25 درصد پوسته زیرین با ترکیب گارنت- آمفیبولیت در یک محیط پس از برخورد تشکیل شده‌اند.