ارزیابی هوازدگی سنگها در محیطهای شهری با استفاده از سنگقبر مطالعه موردی: شهر یزد
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22059/jphgr.2024.384132.1007847چکیده
هوازدگی شهری شامل سست شدن، پوسیدگی و در نهایت تخریب مواد و مصالح به کار گرفتهشده در انواع ساختوسازهای شهری است. این نوشتار سعی در بررسی مقادیر هوازدگی انواع مختلف سنگهای قبر قبرستانهای جوی هرهر و خلدبرین در شهر یزد را دارد. برای این هدف، ضمن مطالعه میکروسکوپی سنگها، تغییرات مقادیر واجهشی چکش اشمیت صدها سنگقبر با گذشت زمان تحلیل شد. نتایج حاصله نشان داد که علاوه بر ویژگیهای پتروگرافی سنگ از قبیل ترکیب و تنوع کانیشناسی، ساخت و بافت سنگ، شرایط آبوهوای محلی نیز در هوازدگی و تخریب سنگها نقش داشته است. فرایندهایی از قبیل نوسانات دمایی و انقباض و انبساطهای ناشی از آن، ویژگی آلبدو سنگ، چرخههای تر و خشک به همراه تبلور و انحلال کانیهای ثانویه کلسیت و ژیپس در کاهش مقاومت سنگقبرها اهمیت دارند. سنگقبرهای از جنس تراورتن و مرمر با توجه به چیرگی کانی کلسیت و رنگ روشن بهشرط دوری از منابع رطوبتی و شستشوی زیاد، مقاومت بیشتری نسبت به سنگهای دیگر نشان میدهند و در مقابل سنگهای دگرگونه درجه پایین اسلیت- فیلیت نامناسبترین نوع سنگقبر به دلیل وفور شکستگیها و کلیواژها هستند. سنگهای آذرین عمدتاً تیرهرنگ، به دلیل داشتن چند نوع کانی در زمینه و واکنشهای انقباض – انبساطی متفاوت هر کانی نسبت به تغییر دما، در مدتزمان کمی دچار کاهش مقاومت میشوند.