فرایند حالتبخشی و رابطه آن با سازهفرمانی در اشتقاق جملات زبان فارسی
نویسندگان
1 استاد دانشگاه علامه طباطبایی
2 دکترای زبانشناسی علامه طباطبایی
doi
10.22084/rjhll.2018.14849.1762چکیده
علت مطرحشدن اصل فرافکن گسترده، وجود ساخت هایی در زبان انگلیسی بود که فاعل اشباعی آشکار از غیردستوری بودن آنها جلوگیری می کرد. اما، داده های زبان فارسی نشان می دهد که فاعل اشباعی آشکار در این زبان وجود ندارد. از این رو، برخلاف دیدگاهی که معتقد است در ساخت های ارتقایی زبان فارسی، فاعل اشباعی آشکار وجود دارد، پیشنهاد شد که افعال این ساخت ها با مشخصه های شخص و شمار ارزشگذاری شده به اشتقاق راه می یابند. بنابراین، مفهوم اصل فرافکن گسترده و قوی بودن این مشخصه در زبان فارسی و زبان انگلیسی متفاوت است. علاوه بر این، برخی از زبانشناسان مانند انوشه (1378) معتقدند که اصل فرافکن گسترده در زبان فارسی همانند زبان انگلیسی عامل برکشیده شدن فاعل از درون گروه فعلی به مشخصگر گروه زمان است. اما شواهدی که وی ارائه می کند، تنها خروج فاعل از درون گروه فعلی و ارتقا آن به مشخصگر گروه زمان در جملات بینشان زبان فارسی را نشان می دهد. در همین راستا، بر اساس تحلیل ردفورد (2009) پیشنهاد شد که عامل برکشیده شدن فاعل در زبان فارسی مشخصه حالت است. از این رو، با حرکت فاعل به مشخصگر گروه زمان از هسته گروه متمم ساز که بر آن سازه فرمانی میکند، حالت خود را دریافت کرده و همچنین، اصل فرافکن گسترده نیز احراز می شود. برونداد استفاده از این سازوکار در اشتقاق، یک دستی و تعمیم در حالت بخشی است.