کاربرد آنالیز EPMA آپاتیت در سامانه مس- مولیبدن پورفیری هفت چشمه به عنوان یک شاخص شیمیایی تعیین منشأ ماگما
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22067/econg.2023.81046.1068چکیده
سیستم پورفیری مس-مولیبدن پورفیری هفتچشمه در زون ماگمایی ارسباران و در زون ساختاری البرز-آذربایجان در شمال غرب ایران قرار گرفته است. از آنجایی که کانهزایی در این سیستم پورفیری، عمدتا در استوکهای گابرودیوریت و گرانودیوریت پورفیری رخ داده است، از ترکیبات شیمیایی کانیهای تشکیل دهنده این دو استوک پورفیری برای شناسایی فرآیندهای ماگمایی و کانیسازی گرمابی در تشکیل آنها استفاده شده است. دماهای اشباع محاسبه شده برای تمام آپاتیتها (ماگمایی و گرمابی) محدودهای از دماهای 830 تا 877 درجه سانتیگراد و فشارهای 0.11 تا 0.96 کیلوبار را نشان میدهد که مربوط به اعماق 4 تا 10 کیلومتری و با محتوای H2Omelt (3< wt.%) است و نشان دهنده منشا آنها از یک ماگمای کالک آلکالن آبدار عمیق است. همچنین نتایج آپاتیتهای تجزیه شده از ماگماهای کانهدار نشان میدهد که در شرایط اکسیدان بوسیله یک ماگمای نوع I و با ƒO2 نسبتاً بالا تشکیل شدهاند.بررسی روند تغییرات عناصر فرار نشان داده است که خروج مایع اولیه احتمالاً در دماهای ~ 712 تا 842 درجه سانتیگراد و تحت تأثیر ماگمای مافیک آبدار و اکسیدان که از قسمتهای عمیقتر یک مخزن ماگمایی منشا گرفته، رخ داده است. تبلور تفریقی آپاتیتها ممکن است در طیف وسیعی از اختلاط ماگمایی گابرودیوریتی و گرانودیوریتی در یک اتاقک ماگمایی رخ داده باشد.