زایش رخداد معدنی سرب و روی توزلو (جنوب زنجان): شواهد زمین شناسی، کانه زایی و زمین شیمی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22067/econg.2023.82203.1076چکیده
کانهزایی سرب و روی توزلو در پهنهای به طول حدود 250 تا300 متر و ضخامت حدود 50 متر درون واحدهای آهکی سازند قم رخداده است. سیمای اصلی کانهزایی به شکل رگه- رگچهای و پرکننده فضاهای خالی است که کانهزایی به صورت رگههای باریتی سرب و رویدار و یا کانیهای بروزنزاد (سروزیت و اسمیتزونیت) مشاهده میشود. کانیسازی در توزلو به پنج مرحله قابل تفکیک است. مرحله اول کانیزایی شامل کربناتزدایی سنگ میزبان آهکی است که با افزایش تخلخل و نفوذپذیری سنگ میزبان مشخص میشود. کانهزایی مرحله دوم شامل دولومیتیشدن سنگ میزبان آهکی همراه با اندکی پیریت است. مرحله سوم کانیزایی به صورت رگه- رگچههای باریتی و کلسیتی (کلسیت نسل دوم) سرب و رویدار است. کانیسازی مرحله چهارم دربردارنده رگچههای تأخیری کلسیتی (کلسیت نسل سوم) بوده و کانیزایی مرحله پنجم مربوط به فرایندهای برونزاد است. دگرسانیهای موجود شامل کربناتزدایی، کربناتی ± سیلیسی، دولومیتی و کربناتی تأخیری هستند. گالن و پیریت همراه با اندکی اسفالریت، کانیهای معدنی و کلسیت، باریت و کوارتز کانیهای باطله است. اسمیتزونیت، سروزیت و گوتیت، در اثر فرایندهای برونزاد تشکیل شدهاند. ساخت و بافت کانسنگ شامل انواع رگه- رگچهای، برشی، دانهپراکنده، پُرکننده فضای خالی، گلکلمی، کاکلی، جانشینی و بازماندی است. الگوی عناصر کمیاب خاکی بهنجارشده به کندریت برای نمونههای کانهدار و سنگ آهکهای سالم و دگرسانشده مشابه است که میتواند بیانگر نقش عمده سنگهای میزبان در تمرکز عناصر کانهساز باشد. این الگو برای نمونههای کانهدار مختلف تقریباً مشابه است که میتواند بیانگر تشکیل آنها از یک سامانه کانهزایی باشد. ویژگیهای رخداد معدنی توزلو با کانسارهای اپیترمال نوع سولفیداسیون حدواسط قابل مقایسه است.
