زمین شیمی و کانی شناسی باطله های استخراج زغال سنگ: بررسی موردی معدن تخت، استان گلستان
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمینشناسی زیست محیطی و آب شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 دانشیار، گروه زمین شناسی زیست محیطی و آب شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
doi
10.22067/econg.2023.82856.1080چکیده
در این پژوهش، ویژگی های زمین شیمیایی و کانی شناسی باطلههای معدن زغال سنگ تخت واقع در شهرستان مینودشت استان گلستان مورد بررسی قرارگرفته است. برای این منظور، 6 نمونه معرف برداشت شد و بررسیهای زمین شیمیایی و کانی شناسی شامل آنالیزهای XRF، ICP، بررسی مقاطع میکروسکوپی و طیف های XRD و SEM-EDX انجامشد. برای ارزیابی پتانسیل تولید زهاب اسیدی معدن توسط باطله های معدنی، آزمایش های استاتیک (شامل اندازه گیری pH وEC گل اشباع، آزمون های محاسبه اسید- باز (ABA) و آزمایش های تشکیل اسید خالص (NAG) و پتانسیل اسید خالص (NAP)) انجامشد. بر اساس داده های زمین شیمیایی، باطلههای معدن تخت نسبت به Fe، Mn، Ni و Zn بدون غنیشدگی، نسبت به Cu و Cd دارای غنی شدگی اندک، نسبت به Mo دارای غنی شدگی متوسط، نسبت به Sb و Pb دارای غنیشدگی نسبتاً شدید و نسبت به As دارای غنیشدگی شدید هستند. کانیهای موجود در باطله ها شامل کوارتز، مسکویت، کلینوکلر و کائولینیت است. نتایج آزمایش های استاتیک نشانداد که pH گل اشباع همه نمونه ها کمتر از 5/5، pH NAG بیشتر نمونه ها کمتر از 5/4، مقدار NAG همه نمونه ها مثبت و مقدار پتانسیل خنثی سازی اسید (NNP) آنها منفی است. مقادیر پتانسیل اسید خالص (NAP) و تشکیل اسید خالص (NAP) و همچنین موقعیت نمونه ها بر روی نمودارهای زمین شیمیایی بیانگر احتمال تشکیل زهاب در اثر اکسایش باطله های دورریزی شده در پیرامون معدن است. با توجه به خطرهای زیست محیطی ناشی از تشکیل زهاب اسیدی معدن در محدوده مورد بررسی، مدیریت زیست محیطی باطله ها ضروری است.