فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رخداد معدنی ساق در جنوب شرقی تربت‌ حیدریه، استان خراسان رضوی و در بخش شرقی کمربند ماگمایی خواف- کاشمر– بردسکن (KKBMB) واقع شده است. واحدهای سنگی منطقه به دو دسته کلی توده‌های نفوذی (مونزونیت، مونزودیوریت، دیوریت و سینیت) در نیمه‌جنوبی و واحد کنگلومرا در نیمه‌شمالی تقسیم می‌شود. کانی‌سازی در یک زون پیوسته به وسعت حدود یک کیلومتر مربع به شکل استوک ورک دیده می‌شود ولی در برخی نقاط روند خطی داشته و در توده‌های نفوذی تشکیل شده است. کانی‌های اولیه شامل اسپیکیولاریت، کالکوپیریت، پیریت، گالن و سولفوسالت بوده و کانی‌های ثانویه شامل مالاکیت، گوتیت، هماتیت، کالکوزیت، کوولیت و آنگلزیت است. بافت کانه‌زایی به صورت رگه- رگچه، پراکنده، جانشینی ثانویه و کلوفرم عمدتا همراه با آلتراسیون کلریتی- سیلیسی شدید دیده می‌شود. میانگین مقدار مس 8/0 با بیشینه بیش از 3 درصد، میانگین مقدار نقره 4/24 با بیشینه بیش از 113 گرم درتن، میانگین مقدار طلا 44 با بیشینه 250 میلی گرم در تن، میانگین مقدار سرب 761 گرم در تن با بیشینه 4/0 درصد و میانگین مقدار روی 430 گرم در تن با بیشینه 1/0 درصد است. دمای تشکیل سیال کانه‌ساز بین 159 تا 328 درجه سانتیگراد و شوری بین 2/7 تا 7/16 درصد وزنی است. مخلوط‌شدگی سیال‌ ماگمایی با آب‌های جوی با دما و شوری پایین مهمترین مکانیزم تشکیل کانی‌سازی بوده است. برپایه شواهد موقعیت تکتونیکی، سنگ‌شناسی، نوع آلتراسیون، شکل و حالت کانی‌سازی، وجود اسپیکیولاریت فراوان همراه با آنومالی مس، نقره و طلا، احتمالا منطقه ساق از نوع مس-نقره ± طلا همراه با اکسید آهن (Iron oxide copper-gold) است.