فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترتیب وندها از جمله مباحث نظری مطرح صرف است. تاکنون رویکرد لایه­ ای (سیگل، 1974)، رویکرد محدودیت­ های گزینشی (فب، 1988) و رویکرد «ترتیب مبتنی بر پیچیدگی» (های و پلاگ، 2000) به بررسی ترتیب وندها پرداخته ­اند. رویکرد ترتیب مبتنی بر پیچیدگی - که چهارچوب نظری مقاله حاضر را تشکیل می ­دهد - بر اساس معیار تقطیع ­پذیری وند از پایه به توجیه ترتیب وندها می ­پردازد. در این نظریه فرض بر آن است هر چه میزان تقطیع ­­پذیری بیشتر باشد وند در جایگاه دورتری نسبت به پایه قرار می­ گیرد. هدف از مقاله حاضر محک زدن این فرضیه در ترتیب پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی است. برای انجام این بررسی پس از بررسی هم­آیندی پسوندها و محاسبه نسبت تقطیع­ پذیری پیوستار تقطیع­ پذیری بدست داده شد. با مقایسه ترتیب پسوندها و ترتیب آنها بر روی پیوستار تقطیع ­پذیری مشخص می­ شود که ترتیب پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی تا چه میزان با معیار تقطیع ­پذیری قابل توجیه است. بدین منظور 41 پسوند اشتقاقی زبان فارسی که به‌طور مشترک حداقل در دو اثر از سه اثر صادقی (1370)، کشانی (1371) و کلباسی (1380) مشاهده شد انتخاب و از پیکره پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 9172 واژه مشتق از آنها استخراج شدند. با استفاده از هم‌آیندی وندها و نمودار پراکندگی، میزان تقطیع ­پذیری وندها محاسبه و پیوستار تقطیع ­پذیری به‌دست آمد. همراستا با نظر های و پلاگ (2004) برای ارائه توجیه کامل­تری از آرایش پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی - علاوه بر معیار میزان تقطیع ­پذیری - می­بایست محدودیت­ های گزینشی حاکم بر هم‌آیندی وندها را نیز مورد توجه قرار داد.