تحلیل تیرگی و شفافیت در اصطلاحات زبان عربی برپایة الگوی نانبرگ
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان
3 دانشجوی دکترای دانشگاه سمنان
doi
10.22084/rjhll.2019.18909.1927چکیده
در این پژوهش به بررسی تیرگی و شفافیت اصطلاحات در زبان عربی براساس الگوی زبانشناختی برگرفته از مقالة نانبرگ و همکاران (1994) پرداختهایم. این الگو، اصطلاحات را به دو دستة عبارات ترکیبی اصطلاحی (بخشپذیر) و عبارات اصطلاحی (بخشناپذیر) تقسیم میکند و برای تمایز آنها از یکدیگر معیارهایی را بر میشمرد. ضمن تحلیل و توضیح این معیارها در زبان عربی و برای تطبیقِ بیشتر، داده های خود را از مدخل (ب) کتاب المعجم الموسوعی للتعبیر الاصطلاحی فی اللغة العربیةتألیف محمد داود انتخاب کرده ایم و معیارها را بر این پیکره آزموده ایم. با مطالعة اصطلاحاتی که در این فرهنگ جمعآوری شده، به این نتیجه میرسیم که حدود نیمی از این اصطلاحات، جزء دستة عبارتهای اصطلاحیاند. هرچند معنای برخی از اینها را میتوان از روی معنای ظاهری آنها دریافت کرد اما امکانِ امتحان کردن آنها با معیاریهای ششگانه امکانپذیر نبود. در مقابل، نیمی نیز در دستة عبارتهای ترکیبی اصطلاحی بودند که بخشپذیرند و علاوه بر اینکه معنای ظاهری آنها در دسترس بود، با معیارهایی که در دست داشتیم میتوانستیم تک تک آنها را امتحان کنیم و نشان دهیم برخلاف تعریف سنتی از اصطلاحات، معنا و ساخت آنها کاملاً غیرقابل پیش بینی نیست. پس می توان گفت که اصطلاحات طبقه یکدستی نیستند و کاملاً تیره هم نیستند و می توان با معیارهایی مشخص، آنها را از یکدیگر جدا کرد و در طبقات متفاوتی قرار داد.
