سنگ نگاری، زمین شیمی و سنگ زایی توده نفوذی وینه، جنوب البرز مرکزی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، گروه ژئوشیمی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشیار، دانشکده علوم زمین، گروه ژئوشیمی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، دانشکده زمین شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار، دانشکده علوم زمین، گروه ژئوشیمی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22067/econg.2023.83035.1081چکیده
توده نفوذی وینه، واقع در شمال شهرستان کرج یکی از چندین توده نفوذی جنوب البرز مرکزی در ائوسن پایانی است که در سازند رسوبی- آتشفشانی کرج نفوذکرده است. این توده متشکل از چهار واحد سنگی مونزوگابرویی، مونزودیوریتی، مونزونیتی و سینیتی است که از لحاظ زمینشیمیایی ماهیت آلکالن و شوشونیتی دارد و در نمودارهای زمینشیمیایی روندهای پیوستگی و خویشاوندی از راه تبلور تفریقی نشان میدهند. این سنگها از مجموعه کانیهای پلاژیوکلاز، الیوین، کلینوپیروکسن، آمفیبول، ارتوکلاز، کوارتز و کانیهای فرعی آپاتیت، بیوتیت و کدر و ثانویه اپیدوت، کلریت، ایدنگزیت و کلسیت تشکیل شدهاند و بافت غالب آنها هیپیدیومورف گرانولار است. بررسیهای زمینشیمیایی این سنگها نظیر غنیشدگی از LREE در مقایسه با HREE و آنومالی مثبت Pb و تهیشدگی عناصر Ti، Zr، Ta و Nb نشاندهنده وابستگی ماگماهای اولیه این سنگها به حاشیه فعال قارهای است که تحتتأثیر مؤلفههای فرورانش اقیانوس نئوتتیس به زیر صفحه ایران مرکزی بوده است. از طرفی بر اساس نمودارهای تعیین جایگاه زمینساختی، سنگهای نفوذی منطقه به ماگماتیسم حوضه کششی پشتکمان نسبتداده میشوند. بنابراین، چنین تصور میشود که ماگمای تشکیلدهنده توده نفوذی وینه از یک گوشته غنیشده یا متاسوماتیزه با ترکیب اسپینل لرزولیت با درجه ذوببخشی پایین (3 تا 5 درصد) در اعماق حدود 60 تا 65 کیلومتری، تشکیلشده که در حین صعود به سطح زمین تحتتأثیر فرایند هضم و تیلور تفریقی در مخازن ماگمایی کمعمق جایگیری کرده است.
