فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در منطقه چاه ­علی‌ خان (شمال‌شرق استان اصفهان، شمال کویر دق سرخ)، دایک‌های بازیک به سن الیگوسن زیرین رخنمون دارند. این دایک­ها با دو روند عمومی NW-SE و NE-SW به درون واحد‌های آتشفشانی و فلیش‌های ائوسن نفوذ کرده‌­اند. دایک‌های با امتداد شمال‌غرب‌- جنوب‌شرق جوان‌تر بوده و دایک‌های شمال‌شرق‌- جنوب‌غرب را قطع کرده­‌اند. هر دو سری دایک از نظر سنگ‌نگاری مشابه بوده و از کانی‌های پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، الیوین، سانیدین، اسپینل کروم‌دار و ایلمنیت تشکیل شده ­اند. زئولیت، کلریت، سرپانتین، کلسیت و مگنتیت کانی ­های ثانویه هستند. این دایک‌ها دارای بافت‌های پورفیری، گلومروپورفیری، پوئی‌کیلیتیک، میکرولیتی پورفیری، تراکیتی (جریانی) و در بخش‌های داخلی دایک‌ها اینترگرانولار و گرانولار هستند. این بازالت‌ها از عناصر آلکالی، LREE وLILE غنی بوده و دارای نسبت بالای LREE/HREE (0/10-8/9La/Yb=) هستند و در نمودار­های طبقه ­بندی که بر اساس عناصر کم تحرک و HFSEs ترسیم شده­اند، آلکالی بازالت نامیده میشوند. ماگمای سازنده این دایک‌های بازالتی در اثر ذوب‌بخشی یک گوشته لرزولیتی اسپینل و گارنت­دار که از قبل متاسوماتیسم کربناته شده، داشته است، ایجاد شده است. تشکیل دایک های آلکالی بازالتی چاه ­علی ­خان را می ­توان به فرورانش پوسته اقیانوسی اطراف خرد قاره شرق ایران مرکزی و ذوب ناشی از کاهش فشار در یک سامانه کششی پس از برخورد در منطقه انارک- جندق نسبت‌داد. این مذاب بازالتی حاصل درجه‌های پایین ذوب‌بخشی یک گوشته لرزولیتی متاسوماتیسم ­شده ­است که در شرایطی که پوسته قاره‌ای در الیگوسن زیرین دچار کشش شده، تولیدشده و از طریق گسل­ های منطقه صعود‌ کرده است.