بررسی ‌عملکرد و ویژگی‌های آنتی اکسیدانی و آنتی‌باکتریایی ‌رنگدانه‌های فیکوبیلی‌پروتئینی استخراج شده از اسپیرولینا و گراسیلاریا

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد بیوشیمی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشجوی دکتری بیوشیمی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 دکتری بیوشیمی، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان

doi
10.22124/japb.2026.31694.1578
چکیده

فیکوبیلی‌پروتئین‌ها، دسته‌ای از ترکیبات زیست‌فعال طبیعی مشتق‌شده از انواع ارگانیسم‌ها مانند جلبک‌های قرمز و سیانوباکتری‌ها، به دلیل فعالیت‌های زیستی متنوع مورد توجه قرارگرفته‌اند.این‌پژوهش به بررسی ساختار‌های این دو رنگدانه، ویژگی‌های طیف نوری و توانایی آن‌ها در مهار رادیکال آزاد و ایجاد خواص آنتی‌اکسیدانی وضدمیکروبی می‌پردازد. این رنگدانه‌ها به‌ترتیب از جلبک Spirulina platensis و Gracilaria gracilis استخراج شدند. فرآیند استخراج شامل چرخه‌های انجماد-ذوب و سپس رسوب با سولفات آمونیوم و دیالیز، جهت تخلیص نسبی بود. آنالیز طیف‌سنجی نشان داد بیشینه جذب برای فیکوسیانین در طول موج 620 نانومتر و برای فیکواریترین در طول موج 495 و 545 نانومتر است. الگوی باندهای SDS-PAGE حضور زیرواحدهای α و β (18–20 کیلودالتون) و γ (31 کیلودالتون) را تأیید کرد. طیف FTIR نیز حضور گروه‌های عاملی زیستی از جمله آمید (cm⁻¹) I 1644 و ساختارهای تتراپیرولی را نشان داد. آزمون DPPH، فعالیت آنتی‌اکسیدانی هر دو رنگدانه را تأیید کرد. درصد مهار رادیکال آزاد برای فیکواریترین و فیکوسیانین به‌ترتیب 59٪ و 42٪ گزارش شد. آزمون دیسک‌دیفیوژن نشان داد که هر دو رنگدانه دارای اثر ضدمیکروبی علیه  S. aureus و E. coli بودند. بیشترین فعالیت علیه باکتری‌های گرم مثبت توسط فیکواریتین بود. و در میان باکتری‌های گرم منفی،فیکوسیانین بیشترین اثر مهاری را داشت.این نتایج، پتانسیل بالای این رنگدانه‌ها را برای کاربردهای دارویی، صنعتی و غذایی نشان می‌دهد.