بررسی شرایط فیزیکی تشکیل بلورهای پلاژیوکلاز با استفاده از پراکندگی اندازه بلور در میگماتیت‌ های مافیک شمال‌ شرق تکاب

نویسندگان

1 دکتری، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران؛ استاد، گروه علوم زمین و محیطی، دانشگاه آسیای مرکزی، خاروغ، تاجیکستان

doi
10.22067/econg.2023.80119.1061
چکیده

مجموعه زنجان- تکاب یک کمربند دگرگونی با روند NW-SE و شامل گنایس­، آمفیبولیت­ و آمفیبولیت­ گنایسی، متاگرانیت­ های قدیمی، شیست ­های پلیتی به همراه میگماتیت ­ها و متاافیولیت­ هاست. میگماتیت­ های مافیک تکاب بر اساس شواهد صحرایی و درجه ذوب‌ بخشی به دو گروه اصلی متاتکسیت با ساختارهای لکه ­ای یا لخته ­ای، افتالمیتیک، دیکتیونیتیک، آگماتیک، استروماتیک و دیاتکسیت با ساختارهای شولن، پتیگماتیک، چین ­خورده، استیکتولیتیک، فلبیتیک یا رگه ­ای، شلیرن، نبولیتیک یا ابری شکل تقسیم شده‌اند. این میگماتیت­ ها از تناوب بخش مزوسومی با بافت پورفیروبلاستیک، زینوبلاستیک، گرانوبلاستیک و نماتوبلاستیک و کانی­ های اصلی پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت، بخش ملانوسومی با بافت نماتوبلاستیک، زینوبلاستیک، گرانوبلاستیک و جهت ­دار و کانی­ های اصلی هورنبلند،­ پلاژیوکلاز و بخش لوکوسومی با بافت دانه‌ای، سیمپلکتیت و میرمکیتی و کانی ­های اصلی پلاژیوکلاز، کوارتز، فلدسپار پتاسیم، تیتانیت، هورنبلند و بیوتیت تشکیل شده‌اند. بررسی شکل نمودارهای پراکندگی اندازه بلور بیانگر شرایط فیزیکی و فرایندهای سنگ‌شناختی مؤثر در سنگ ­های مورد بررسی است. برای بررسی این فرایندها، بلورهای پلاژیوکلاز در 4 نمونه لوکوسومی به کمک نرم‌افزارهای Jmicro vision و CSD Corrections آنالیز کمی شدند و سپس نتایج به دست آمده از آنالیز نمونه ­های مختلف لوکوسومی با هم مقایسه شدند. نمودارهای پراکندگی اندازه بلور، بلورهای پلاژیوکلاز دو مرحله رشد با سرعت ­های متفاوت را در نمونه ­های مورد بررسی نشان می ­دهد؛ به طوری‌که بلورهای درشت ­تر (بخش انتهایی نمودار خمیده سمت راست) به مذابی تعلق دارند که در اعماق بیشتر و یا در محیطی آرام تر سرد شده‌اند؛ ولی بخش ابتدایی نمودار در سمت چپ، در مناطق سطحی ­تر و با سرعت زیادتری متبلور‌شده است.