طراحی و ساخت سازه ژنی برای تولید ماهی گورخری تراریخت Tg(pdx1:GFP) به عنوان مدلی برای مطالعات دارویی در دیابت

نویسندگان

1 دکتری ژنتیک آبزیان، گروه سلول‌های بنیادی و زیست‌شناسی تکوینی، پژوهشکده زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی، پژوهشگاه رویان، سازمان جهاد دانشگاهی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

3 دانشیار گروه سلول‌های بنیادی و زیست‌شناسی تکوینی، پژوهشکده زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی، پژوهشگاه رویان، سازمان جهاد دانشگاهی، تهران، ایران

4 کارشناس ارشد ژنتیک، گروه زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

doi
10.22124/japb.2024.28064.1549
چکیده

ژن pdx1 که با نام فاکتور انسولین 1 هم شناخته می­شود کلید اصلی رشد و تکوین پانکراس و همچنین بلوغ سلول­های بتا و بقای آنها است. با هدف قرار دادن این ژن، مدل­های تراریخت مختلفی در سلول­های بنیادی و همچنین مدل­های جانوری تولید شده‌اند که در زمینه پژوهش‌های بیماری دیابت کاربرد دارند. در این پژوهش، هدف ساخت پلاسمید ژنی بر پایه Tol2 با استفاده از روش کلون‌سازی مرسوم است که برای ایجاد مدل تراریخت ماهی گورخری Tg(pdx1:GFP) قابل استفاده است. برای نشاندار کردن این ژن نیاز است بخشی از توالی پروموتر آن در بالادست ژن گزارشگر قرار گیرد. از آنجایی که ناحیه تنظیمی ژن pdx1 تعریف نشده است، دو جفت آغازگر را برای تقویت توالی ʹ5 طرفین 2500 و 6600 جفت باز در بالادست کدون شروع ATG در ژن pdx1 ماهی گورخری طراحی شد که به انتهای ʹ۵ وʹ3 هر کدام از این آغازگرها توالی آنزیم­های محدود کننده انتخاب شده­ای (SalI و Sph1) قرار داده شد. بدین منظور بعد از طراحی آغازگرهای مناسب برای دو طول متفاوت از توالی پروموتور ژن pdx1 بیان شونده در مسیر سلول‌های بتا، این قطعات تکثیر و با استفاده از روش کلون‌سازی مرسوم، بعد از هضم آنزیمی و با استفاده از واکنش اتصال، در پلاسمید Tol2 حاوی ژن گزارشگر فلورسنت سبز وارد شدند. تایید صحت فرایند کلون‌سازی با استفاده از کلونی PCR، هضم آنزیمی و توالی‌یابی انجام شد. نتایج نشان داد که فرایند کلون‌سازی مرسوم علاوه بر هزینه کم برای کلون کردن قطعات با اندازه­های مختلف دارای کارایی مناسب است.