آلودگی میکروپلاستیک در صدف دوکفه‌ای آنودونت Anodonta cygnea ، آب و رسوبات رودخانه سیاه‌درویشان استان گیلان

نویسندگان

1 دکتری بوم‌شناسی آبزیان، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران

2 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران

3 استادیار پژوهشکده میگوی کشور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران

doi
10.22124/japb.2024.28336.1552
چکیده

به ذرات پلاستیک کوچک‌تر از 5 میلی‌متر میکروپلاستیک گفته می‌شود. آلودگی میکروپلاستیک‌ها (MPs) یک تهدید جهانی برای اکوسیستم‌های آبی است. با توجه به این که انواع آلاینده‌ها از جمله میکروپلاستیک‌ها از منابع مختلف وارد رودخانه سیاه‌درویشان (گیلان) می‌شوند، در مطالعه حاضر، آلودگی میکروپلاستیک در دوکفه‌ای آنودونت Anodonta cygnea، آب و رسوبات این رودخانه مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌های دوکفه‌ای، رسوب و آب از سه ایستگاه از خرداد تا شهریور ماه 1402 جمع‌آوری شد. تعداد 65 دوکفه‌ای نمونه‌برداری و بررسی شدند. میانگین طول و وزن کل دوکفه‌ای‌ها به ترتیب 97/3±90/113 میلی‌متر و 96/14±78/143 گرم بود. میکروپلاستیک‌ها در تمام نمونه‌ها مشاهده و شناسایی شد. میانگین فراوانی میکروپلاستیک در بافت نرم دوکفه‌ای 88/11±13/34 ذره در هر فرد و 15/0±38/0 ذره در هر گرم بافت نرم، در رسوب 31/296±33/853 ذره در یک کیلوگرم رسوب خشک و در آب 15/0±77/0 ذره در لیتر بود. همبستگی معناداری از نظر مقدار میکروپلاستیک و شکل، بین آب و دوکفه‌ای، رسوب و دوکفه‌ای و رسوب و آب وجود نداشت (05/0<P). اما از لحاظ اندازه ذرات، بین آب و دوکفه‌ای، رسوب و دوکفه‌ای و رسوب و آب همبستگی مثبت معناداری وجود داشت (05/0P<). علاوه بر این، هیچ همبستگی بین غلظت میکروپلاستیک‌ها با وزن کل، وزن بافت نرم و طول پوسته وجود نداشت (05/0<P). شکل غالب میکروپلاستیک‌ها فیبر و قطعه بود و اغلب به رنگ سیاه بودند. از میان پلیمرهای پلاستیکی که با استفاده از دستگاه ATR-FTIR شناسایی شدند، پلی‌پروپیلن و پلی‌اتیلن به ترتیب غالب‌ترین پلیمرها بودند. میانگین اندازه غالب در بافت نرم دوکفه‌ای و رسوب در تمام ایستگاه‌ها 1- 5/0 میلی‌متر و در آب 2-1 میلی‌متر بود.