ماگماتیسم آداکیتی، پنجره ای بر تحولات زمین ساختی و کانی سازی در شرق ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی نفت و زمینشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
doi
10.22067/econg.2023.80308.1062چکیده
در این پژوهش، دادههای زمینشیمیایی 314 نمونه از سنگهای آتشفشانی و نفوذی با ماهیت آداکیتی یا شبه آداکیت گزارششده از شرق ایران مورد بررسی قرارگرفته است، این سنگ ها اغلب با محتوای Sr بیشتر از 400 گرم در تن و Y کمتر از 18 گرم در تن شناخته می شوند. با مقایسه و تجزیه و تحلیل ویژگیهای این آداکیتها، مشخص میشود که: 1) سنگهای آداکیتی شرق ایران اغلب از نوع آداکیت های سیلیس بالا هستند. 2) سنگهای آداکیتی سیلیس بالا در شمالشرق ایران در مقایسه با سایر آداکیتهای شرق ایران، دارای محتوای MgO، Th، Th/Ce کمتر و Cr، Ni و SiO2 نسبتاً بالاتری هستند که بیانگر ارتباط آنها با زون فرورانش و ذوب پوسته اقیانوسی است؛ در حالی که سنگهای آداکیتی جنوبشرق ایران با محتوای SiO2 کمتر و MgO، Sr و Th/Ce بیشتر در محدوده آداکیت های پس از برخورد قرار میگیرند که اغلب از ذوب پوسته زیرین ضخیم شده، ایجاد شدهاند. 3) اغلب آداکیت ها در بخش های مرکزی (شرق ایران) از ذوب پوسته زیرین ضخیم شده پس از برخورد، از یک منبع گارنت آمفیبولیت شکل گرفته اند و نسبت های Sr/Nb، Ba/Nb و La/Nb آداکیت ها در این بخش به سمت شمالشرق کاهش می یابد. 4) داده های مورد بررسی و نتایج ارائهشده در این پژوهش نشان می دهد که آداکیت های شرق ایران دارای ویژگیهای همراهی با کانه زایی و اغلب توانایی لازم را برای نقشآفرینی در تشکیل ذخایر ارزشمند دارند.