متالوژنی کانسارهای مس مانتو با نگاهی ویژه به کانسار مس نسیم، شمال غرب بردسکن، خراسان رضوی
نویسندگان
1 استاد، گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران؛ گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران؛ گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشیار ، گروه زمینشناسی و مهندسی نفت، دانشکده علوم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
4 دانشجوی دکتری، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 استاد، گروه معدن دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22067/econg.2023.81591.1071چکیده
مهم ترین کانسارهای نوع مانتو در ناحیه کردیلرای ساحلی وکردیلرای مرکزی در شمال شیلی واقع شده اند. در ایران، کانسارهای مس نوع مانتو در زون ساوه- جیرفت، آتشفشانهای شرق ایران، مجموعه آتشفشانی- نفوذی البرز- آذربایجان، ناحیه سبزوار و زون سنندج- سیرجان گزارش شدهاند که نشاندهنده وجود توانایی قابلتوجه از این نوع کانسار است. محدوده معدنی مس نسیم در شمال شرق ایران و در شمال غرب شهرستان بردسکن واقعشده است. این کانسار بخشی از صفحه ایران مرکزی و قسمتی از زیر پهنه سبزوار و منطقه اوریان است. واحدهای زمین شناسی رخنمونیافته در مناطق مورد بررسی شامل سنگ های آتشفشانی اواخر ترشیری (پالئوسن- ائوسن) و سنگ های رسوبی از جمله کنگلومرا و سنگ آهک است. در کانسار مس نسیم، کانیسازی در یک افق خاص که واحد کنگلومراست، ایجاد شده است. کنگلومرا از قطعههای آتشفشانی و سیمان کربناته و آتشفشانی تشکیلشده است. مهم ترین و اصلی ترین کانی سولفیدی موجود در منطقه مورد بررسی، کالکوسیت است. دگرسانی در محدوده نسیم به دو دسته تقسیم می شود: 1) قبل از کانی سازی و 2) همزمان با کانی سازی. دگرسانی قبل از کانی سازی شامل سلادونیت، کربناتی، سیلیسی و پروپیلیتیک ناحیهای است و در نوع دوم که همزمان با کانی سازی است، مقدار جزئی کلریت، زئولیت و کلسیت ایجاد شده است. در این سامانه محلول دارای شیمی متفاوتی نسبت به سامانههای کانی سازی دیگر مانند IOCG و ماسیوسولفید، پورفیری و ... است؛ زیرا در این کانسار محلول کاملاً احیایی و فقیر از آهن و سیلیس است.
