رمزگشایی از رفتار خرید آنلاین: تحلیل شبکه‌ای عوامل محرک و بازدارنده با تأکید بر نقش محوری امنیت و اعتماد

نویسندگان

1 استادیار مدیریت - مدیریت منابع انسانی گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی واقتصاد دانشگاه الزهراء

2 دانشجوی دکترای مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
JABM.3.2.15564.351256.3257.36966
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی عوامل کلیدی محوری، اثرگذار و اثرپذیر در میان محرک‌ها و بازدارنده‌های خرید آنلاین، با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با روش فراترکیب، ۷۲ مقاله منتخب از میان ۱۷۴ مقاله در پایگاه‌های اسکوپوس، وب‌آو‌ساینس و گوگل اسکالر طی بازه زمانی ۲۰۱۵ تا فوریه ۲۰۲۵ تحلیل و ۱۱ مقوله اصلی محرک و ۵ مقوله اصلی بازدارنده استخراج شدند. در بخش کمی، از روش دیمتل استفاده شد. برای این منظور، نظرات ۱۰ نفر خبره که با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و دارای تجربه خرید آنلاین از پلتفرم‌های جامع با انواع کالاها بودند، جمع‌آوری و تحلیل گردید تا روابط علی میان مقوله‌ها تبیین شود. الگوی سلسله‌مراتبی شامل سه دسته عوامل راهبردی و محوری، اثرگذار و اثرپذیر تدوین گردید. نتایج نشان داد «امنیت، ایجاد اعتماد و حفظ حریم خصوصی» به عنوان عامل محوری و راهبردی بیشترین تأثیر و اهمیت را در ساختار شبکه دارند. همچنین، عوامل اثرگذار محرک همچون کیفیت تجربه کاربری، سهولت خرید، رضایت و وفاداری مشتری، استراتژی‌های بازاریابی دیجیتال و مدیریت ریسک ادراکی، به تقویت انگیزه خرید کمک می‌نمایند. در مقابل، محدودیت‌های زیرساختی مهم‌ترین موانع روانی و عملی در رفتار خرید آنلاین می‌باشند. این پژوهش توصیه‌هایی نوآورانه برای بهبود امنیت، تجربه کاربری، نوآوری، تسهیلات مالی، افزایش سواد دیجیتال ارائه می‌نماید که راهنمایی ارزشمند برای مدیران و سیاست‌گذاران است.