منشأ کانسنگ‌های مگنتیت و آپاتیت در کانسار مگنتیت- آپاتیت اسفوردی، شمال‌ شرق بافق، جنوب یزد: شواهدی از کانی‌ شناسی، زمین‌ شیمی، ریزدماسنجی، ایزوتوپ‌ های پایدار O-H و ایزوتوپ‌ های ناپایدار U-Pb و Nd-Sm

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد، بخش علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22067/econg.2022.76456.1045
چکیده

داده‌های سنگ‌نگاری و کانی‎ شناسی بیانگر حضور پنج نسل آپاتیت و دو نسل مونازیت به صورت گسترده و زنوتیم به صورت محدود در کانسار اسفوردی است. ایزوتوپ‌های پایدار O-H و محتوای Sr و Mn در آپاتیت‌های نسل اول و دوم و آپاتیت‌های ریز بلور توده‌ای و رگه‌ای، منشأ فسفر در آپاتیت‌های اسفوردی را در زمره فسفریت‌های رسوبی قرار می‌دهند. نسبت مقادیر 143Nd/144Nd به 147Sm/144Nd و εNd به میزان P2O5 و تفاوت در نسبت ایزوتوپی Nd در آپاتیت‌های ریز بلور توده‌ای و رگه‌ای، بیانگر عدم ارتباط زایشی آنها با سنگ‌های ریولیتی، دیوریتی و میکرودیوریتی میزبان است. شباهت نسبت 143Nd/144Nd به 147Sm/144Ndو εNd به میزان P2O5 در آپاتیت‌های بلورین نسل اول و دوم به نسبت‌های مشابه آنها در سنگ‌های‌ میزبان، ناشی از تبلور مجدد کانسنگ‌ فسفاته، تحت‌تأثیر سیال‌های ماگمایی و گرمابی با منشأ توده‌های نفوذی نیمه‌ عمیق فلسیک تا حدواسط و بالا رفتن مقادیر εNd آنهاست. تفاوت سنی آپاتیت‌های نسل دوم و مونازیت‌های مرتبط با آن (سن‌سنجی به روش 238U/206Pb و 207Pb/206Pb)، وجود آپاتیت و مگنتیت بلورین و بافت برون‌رستی ایلمنیت در کانی مگنتیت، وجود شواهد انحلالی در نسل‌های مختلف آپاتیت و مونازیت، نسبت‌های Ti در مقابل V، Al+Mn در مقابل Ti+V و Mg+Al+Si در مقابل Ti و داده‌های ایزوتوپ‌های پایدار O-H بر روی کانسنگ آپاتیت و مگنتیت، بیانگر اختلاط سیالات ماگمایی و گرمابی دما بالا با شورابه‌های تبخیری‌ غنی از Ca ±Fe، P، REE  در بازه‌های زمانی مختلفی است که سبب منشأ چندزادی در کانسار اسفوردی شده است.