بررسی شرایط فیزیکوشیمیایی توده نفوذی مولد کانسار مس- طلای پورفیری-اپی ترمال مسجدداغی با استفاده از ترکیب شیمیایی بیوتیت
نویسندگان
1 استادیار، گروه اکتشاف معدن، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دکتری، گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
doi
10.22067/econg.2023.79377.1056چکیده
کانسار مس- طلای پورفیری- اپی ترمال مسجدداغی در انتهای غربی زون ساختاری البرز- آذربایجان، در حاشیه جنوبی پهنه قفقاز کوچک جایگرفته است. توده دیوریت پورفیری ائوسن که به درون سنگ های آتشفشانی آندزیتی نفوذکرده است، به رخداد کانه زایی رگه ای کوارتز- طلادار که با دگرسانی های پتاسیک، فیلیک، آرژیلیک و پروپیلیتیک همراه است، منجرشده است. بررسیهای ریزکاو الکترونی نشان می دهد که بیوتیتهای موجود در زون پتاسیک مسجدداغی در رده فلوگوپیت قرار داشته و در گروه بیوتیتهای تعادل مجدد یافته (متعلق به گروه بیوتیت های ماگمایی) جای گرفته اند. جایگاه تکتونوماگمایی و ماهیت ماگمایی تودههای نفوذی این کانسار در ارتباط با گرانیتوئیدهای کالکآلکالن است که از گوشته منشأ گرفته اند. دماسنجی بیوتیت در کانسار مسجدداغی دمایی بین 417 تا 641 درجه سانتیگراد را نشان می دهد. شرایط فوگاسیته اکسیژن در بیوتیت های ماگمایی در محدوده بافر هماتیت- مگنتیت و نیکل- اکسید نیکل قرار گرفته اند که نشاندهنده بالا بودن فوگاسیته اکسیژن ماگما در این کانسار است. در بیوتیتهای مسجدداغی بین فوگاسیته هالوژن و خطوط ( log (ƒH2O/ƒHF، log (ƒH2O/ƒHCl) و log (ƒHF/ƒHCl) ) روند خطی/ موازی مشاهده نمیشود؛ بنابراین ممکن است، بیوتیتها تحت شرایط یکسانی تشکیلنشده باشند و در طیف وسیعی از دما و ترکیب با سیالات گرمابی در تعادل مداوم بوده باشند. مقایسه هالوژن های کانسار مسجدداغی با سایر کانسارهای پورفیری در دنیا، تشابه را با کانسارهای بینگهام و سانتاریتا نشان می دهد.