معرفی کربناتیت های ناحیه متالوژنی بافق، ایران مرکزی، زمین شناسی اقتصادی عناصر نادر خاکی بر اساس سنگ شناسی و زمین شیمی، مدل ژئودینامیک خاص تغییر سریع کمان فرورانشی به ریفت قاره ای کامبرین آغازین
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/econg.2022.78597.1054چکیده
کربناتیت ها از جمله نادرترین سنگهای کره زمین هستند. این سنگهای آذرین حاوی بیش از 50 درصد کانیهای کربناته، دولومیت، کلسیت و آنکریت هستند. سنگنگاری و مینرالوگرافی کانیهای سیلیکاته و فرعی این سنگها در مقیاس ماکروسکوپی و میکروسکوپی نیازمند دید تخصصی است. بر روی آخرین پایگاه دادههای رقومی کربناتیتهای دنیا، هیچ موردی از ایران دیده نمیشود؛ در حالیکه وسعت رخنمونهای اکتشاف نشده این سنگها در ناحیه متالوژنی بافق واقع در میانه بلوک پشتبادام از خرد قاره ایران مرکزی قابلتوجه است. از زمان آغاز پژوهشهای میدانی و انتشار نقشههای زمینشناسی تا بررسیهای پر ارجاع جدید، تا پیش از این پژوهش، تودههای نیمه عمیق کربناتیت بارور در همتافتهای دگرگونی و تودههای ترونجمیتی کامبرین آغازین این ناحیه بارها به عنوان میان لایههای مرمری، آنکلاوهای آهکی و یا به عنوان کربناتهای رسوبی در نظر گرفته شدهاند. با وجود اشارههایی هرچند کوتاه در مقالههای قدیمی، مبنی بر ارتباط کربناتیتها با شدت کانی سازی آهن- آپاتیت نوع کایرونا در ناحیه؛ اما این سنگها همچنان نادیده باقی ماندهاند. در این پژوهش، با استناد به تصویرهای صحرایی و شواهد سنگنگاری دست اول، ضمن ترسیم نمودارهای پتروشیمیایی شاخص، ماهیت کربناتیتی این سنگها از جنبههای مختلف بحثشده است. در واقع کربناتیتها مهمترین نسل سنگهای ریفت کامبرین زیرین بلوک پشتبادام و به خصوص ناحیه بافق هستند که باید در مباحث سنگشناسی، مدلهای ژئودینامیکی و البته از دیدگاه پتانسیل ارزشمند زمینشناسی اقتصادی عناصر نادر خاکی به طور ویژه بررسی شوند
